Benjamin voelt zich als half-Jood steeds minder thuis in Nederland

'Als het klimaat zo verslechtert, moet ik in de toekomst weg'

Benjamin* (24) groeit op als Nederlandse jongen in een klein dorpje. Zijn moeder is Joods. In zijn studententijd verdiept hij zich meer in deze identiteit, gaat naar Israël en wordt religieuzer. Op verschillende momenten in zijn leven komt hij in aanraking met antisemitisme en dat raakt hem enorm. Benjamin: "Wil ik mijn kinderen in een land laten opgroeien waar de school er als een gevangenis uitziet? Of wil ik dat ze gewoon ‘kind’ kunnen zijn in Israël?"

Benjamin voelt zich als half-Jood steeds minder thuis in Nederland

Benjamin ziet dat de sfeer in Nederland langzaamaan negatiever wordt ten opzichte van Joden. Zo werd in Den Haag op 24 juli 2014 een demonstratie tegen Israël gehouden, tijdens de oorlog die toen plaatsvond tussen Israël en Hamas op de Gazastrook. Benjamin: “Er werd ‘dood aan de Joden’ gescandeerd. Demonstranten liepen rond met ISIS-vlaggen en deden de Hitlergroet.”

Op dat moment zit Benjamin in Israël: “Ik las het nieuws en vroeg me af of ik nog terug wilde naar een stad waar dit als acceptabel werd geacht. Van Aartsen, de toenmalig burgermeester Den Haag, zei dat er geen grenzen waren overschreden, terwijl er duidelijk antisemitische uitspraken waren gedaan. Er was te weinig aandacht voor, terwijl het door ons als heel schokkend werd ervaren. Ik vind het een zwakke reactie van het rechtssysteem dat het niet als een 'big deal' wordt gezien. Het is voor ons een teken dat we in gevaar zijn. Ik zie het als onderdeel van een patroon dat in heel Europa plaatsvindt.”

Israëldiscussie op de universiteit

Maar ook op de universiteit tijdens een Israëldiscussie, merkt Benjamin antisemitisme op: “De discussies begonnen over Israël. Uiteindelijk ontaardde dat in antisemitische vooroordelen. De Talmoed, een belangrijk boek binnen het jodendom, werd uit zijn verband getrokken. Er werden citaten uit de Talmoed gebruikt en vaak zonder context geplaatst of veranderd. Joden zouden kwaadaardig zijn, en discusanten haalden er samenzweringstheorieën bij. In de discussie werd ook benoemd dat Joden uit negentig landen zijn geschopt. Volgens sommige mensen zou dat terecht zijn geweest."

"Deze dingen hadden niets met de Israëldiscussie te maken maar met antisemitisme. Ook zeiden sommige studenten: ‘Waarom ga je met hem om? Hij is Joods. Dat wil je toch niet?’ Dat was heftig om te horen. In die periode was ik nog niet zo veel bezig met het Jodendom en mijn joodse identiteit. Later ging ik op zoek naar wat de joodse identiteit voor mij betekende, ik vroeg mezelf af of ik mij nog thuis voelde in Nederland.”

“Deze situaties zijn vervelend om mee te maken, maar Nederlanders weten niet veel over het jodendom en de Joden. Vaak zijn ze geïnteresseerd en hebben geen negatief beeld over Joden. Dat geldt in mijn beleving helaas niet voor moslims. Ik merk dat het antisemitisme uit Islamitische hoek komt. Wanneer we hierover praten in de Joodse gemeenschap, hoor je altijd dat een moslim iets heeft gedaan, zoals de vernieling van de ruiten in het Joodse restaurant in Amsterdam."

"Uit statistieken en enquêtes in België en Duitsland, blijkt dat de helft van de moslims antisemitische ideeën heeft. Dit wordt misschien te weinig benoemd, omdat het geen leuke realiteit is. Het is een combinatie van factoren en dat zorgt ervoor dat het klimaat in Nederland negatief verandert. De media domineert en laat de mening over Joden prevaleren.”

Niet zichtbaar Jood

Benjamin voelt zich Nederlands, maar als Jood niet heel zichtbaar: “Ik voel mezelf niet religieus genoeg om een keppeltje te dragen. Hierdoor zou ik zichtbaarder zijn en ik denk dat ik dan in mijn dagelijks leven, met meer antisemitisme in aanraking zou komen. Doordat ik nu niet zo zichtbaar ben, voel ik mij veilig. Toch zou ik mij ook veilig moeten voelen als ik een keppeltje zou dragen. ‘s Avonds fiets ik vaak door een multiculturele wijk, daar zou ik nooit met keppeltje durven komen. Er is grote kans dat ik verbaal of fysiek geweld zou ervaren. Het is jammer dat dit een rol speelt in hoe joods ik mij kan uiten.”

'Soms zijn er meer marechaussee voor de synagoge dan mensen in de synagoge'

Beveiligde scholen en synagogen

Benjamin: “Voor de Joodse scholen staat de marechaussee, de muren zijn hoog. Soms vraag ik mij af: ‘Wil ik mijn kinderen in een land laten opgroeien waar de school er als een gevangenis uitziet? Of wil ik dat ze gewoon ‘kind’ kunnen zijn in Israël?’ We hebben de aanslagen van Parijs, Kopenhagen en Brussel op Joodse instellingen van dichtbij gezien. De Joodse gemeenschap maakt zich zorgen en is bang dat het in de toekomst ook hier gebeurt.”

Maar niet alleen bij de Joodse basisscholen staat de marechaussee, ze staan ook bij de synagoge waar Benjamin elke week naar toe gaat: “Ik heb weleens meegemaakt dat er meer marechaussee voor de synagoge stond, dan dat er mensen in de synagoge waren. Dat is heel gek. Nederland is mijn thuis maar voor Joden begint dat minder te worden. Als het klimaat zo verslechtert, moet ik in de toekomst toch weg. Ik houd het in mijn achterhoofd als escape-optie."

*De naam Benjamin is gefingeerd wegens privéredenen

16 juli 2018

Bekijk de documentaire 'De Kanarie in de Kolenmijn: Antisemitisme in Nederland'

Door de vele intimidaties en incidenten voelen Joden zich steeds minder veilig in Europa. Velen van hen willen migreren. Hanneke Groenteman reist naar grote Europese steden om dit te onderzoeken.