Treinen is het nieuwe vliegen

2 augustus 2018

Paul Peeters is lector Duurzaam Transport en Toerisme aan de NHTV in Breda en probeert zelf zo duurzaam mogelijk op vakantie te gaan. Onlangs ging hij fietsend van Ede naar Amersfoort om vervolgens de trein te pakken naar Praag en Villach. NieuwLicht sprak de onderzoeker, want volgens hem is duurzaam vakantie vieren mogelijk. “Waarom twintig keer zo ver vliegen als het ook dichtbij kan?”

Treinen is het nieuwe vliegen

Op de Facebookpagina van NieuwLicht stond onlangs een poll met de stelling “Ik vind de trein een goed alternatief voor het vliegtuig om mee op vakantie te gaan”. Maar liefst 80 procent stemde voor. Is Nederland klaar voor een duurzame manier om vakantie te vieren? Lector Paul Peeters hield zich de afgelopen tien jaar bezig met een proefschrift over het klimaatprobleem dat door toerisme wordt veroorzaakt: “De term duurzaam toerisme is voor veel mensen verwarrend. Sommige mensen leggen de term uit als dat je bijvoorbeeld armoede in een ver land bestrijdt door daar met vakantie te gaan en geld uit te geven. Natuurlijk kan dat, maar je moet wel naar zo’n land toevliegen over een grote afstand en daarbij komt veel CO2 vrij. Dat is dan weer niet duurzaam.”

Peeters: “Op het ogenblik gaat 22 procent van al onze reizen met het vliegtuig. In 2100 neemt dat aandeel toe tot zo’n 35 procent. De voetafdruk van de Nederlandse vakantieganger in 2017 is met tien procent toegenomen ten opzichte van 2016. Dat is veel in één jaar tijd. Dit probleem leidt tot klimaatverandering.” Volgens Peeters is het bewustzijn om minder te vliegen er wel, maar moet er actie worden ondernomen: “Weinig mensen doen dat en zijn als een kuddedier die naar zijn omgeving kijkt. Zolang de buren blijven vliegen doen zij dat ook. Ze denken: die ene vlucht minder maakt niets uit, maar die miljarden vluchten samen maken het probleem. Dat betekent dat we daar iets aan moeten veranderen.”

"In 2030 moet de helft van alle emissies worden verminderd en daar is vliegen niet in meegenomen"

Maatregelen voor duurzame vakanties

Peeters vindt dat de luchtvaart ook meegenomen moet worden in het klimaatplan: “In het akkoord van Parijs hebben we afgesproken dat de klimaatverandering aangepakt zou worden. We stappen af van gas in de huishoudens, maar er moet meer gebeuren. In 2030 moet de helft van alle emissies (uitstoot van industrie, landbouw, huishoudens en verkeer, red.) worden verminderd en daar is vliegen niet in meegenomen. Ergens tussen 2035 en 2040 worden de emissies van de luchtvaart hoger dan de doelstelling in dit klimaatakkoord.”

Peeters ontwikkelde het Global Tourism Transport model. Hij bedacht verschillende maatregelen. Zowel het vliegen vijf keer zo duur maken, maar ook het zuiniger maken van vliegtuigen: “Ik combineerde 22 maatregelen, maar ook dat bracht de luchtvaart niet binnen de emissie-doelstellingen van het akkoord van Parijs. Om dat te bereiken zou de groei van de luchtvaart tot staan gebracht moeten worden. Het aantal ‘slots’, de plekken voor vliegtuigen om te starten of te landen wereldwijd moeten worden beperkt. Zulke limieten bestaan bijvoorbeeld ook in de visserij: Als er in de visserij een schip bijkomt, moet een ander schip weg. Dat zou ook goed kunnen met vliegtuigen.”

"De nadruk moet meer gelegd worden op de kwaliteit van de reis"

Duurzame vakantie

Op een duurzame manier je vakantie doorbrengen is mogelijk volgens Peeters: “Dit jaar lijken meer vakantiegangers met de trein te gaan dan voorgaande jaren. Ik hoop dat deze trend doorzet. Spoorwegmaatschappijen moeten de verbindingen beter maken en de overheid moet hernieuwd aandacht besteden aan deze verbindingen. Ook accommodaties met groene labels zouden makkelijker vindbaar moeten worden. Websites als Booking.com geven niet aan of een accommodatie een groen label heeft of niet. Bookingdifferent.com doet dit weer wel, en laat ook de carbon footprint van de accommodatie zien. Vakantiegangers boeken op die manier sneller een duurzaam hotel. De overheid zou dit soort sites kunnen helpen, zodat de consument de kans heeft om op labels te selecteren.”

Peeters denkt dat we nu moeten beginnen met de duurzame vakanties: “Als we vanuit Nederland vakanties duurzaam willen krijgen moeten we Europa herontdekken. Het is niet nodig om naar Nieuw-Zeeland te vliegen om walvissen te zien terwijl dat in Noorwegen en Schotland ook kan. Waarom zou je dan twintig keer zo ver vliegen? De nadruk moet meer gelegd worden op de kwaliteit van de reis en meer tijd nemen voor de reis zelf en wat je doet in plaats van waar je dat doet. Zoals met de trein naar bijvoorbeeld Praag en dan ook in Berlijn een paar uurtjes rondlopen bij de overstap. Het nadeel dat treinreizen langzamer is kan gebruikt worden als een voordeel dat je op meer plekken komt. Als we er zo tegen aan kijken wordt de vakantie meer waard en is de reis een onderdeel van de vakantie. Zoiets zou een trend kunnen worden.” In ieder geval als het aan de NieuwLichters ligt. En dat is al een mooi begin.

Bekijk ook de uitzending van NieuwLicht: