Hoe deze studentenpastor burn-outs wil tegengaan

Maarten Vogelaar leert studenten weer te relativeren

Maarten Vogelaar is studentenpastor bij studentenorganisatie IFES. Op geheel eigen wijze zoekt hij een antwoord op de veelvoorkomende burnouts bij studenten. Hoe komt het nou eigenlijk dat een kwart van de studenten met burnout-klachten kampt? Volgens hem is: 'met de secularisering een hoop relativering verloren gegaan'.

Hoe deze studentenpastor burn-outs wil tegengaan

De zoektocht van Maarten Vogelaar naar het medicijn tegen burn-out begint in Amsterdam - de stad waar hij woont en werkt: “Ambitieuze jongeren die veel geld willen verdienen maar ook jongeren die een betekenisvol leven willen leven en zinvol werk willen doen. En het maakt geen donder uit of je nu gelovig bent of niet: ze vallen bij bosjes om.” En zo ontdekte hij dat er meer speelt dan studiedruk. “Werk is zo’n belangrijke factor geworden in het leven. Werk is zingeving, het bepaalt je leven, geeft betekenis aan je leven. Dus als dat niet lukt, wie ben je dan? Waar ligt dan je identiteit?”

Lam

Hij legt uit: “Wij kunnen met ons leven doen wat wel willen. Meer nog dan in de tijd van onze ouders. De sky is the limit. Je kunt er ook echt iets van maken. Maar dat is tegelijkertijd ook een last. Want maak je niets van je leven, dan heb jij gefaald. Ben jij mislukt.”

“De meest gestelde vraag die ik hoor, is dan ook: hoe ontdek ik wat ik wil? Wie dat nog niet weet, zegt tegen alles ‘ja’. Gaat keihard werken, pakt alles aan en wil alles proberen. Het is heel scherp: of je gaat keihard werken en je ambities najagen of je mislukt. Dan sla je volledig lam. Neem daarbij de 24 uurs economie, de telefoon, social media: het gaat maar door. Dat ligt volgens mij ten grondslag aan veel burn-outklachten of depressies.”

Leven

De basis, daar begint het mee volgens Maarten. In 2015 startte hij daarom De Kwekerij, inmiddels een pioniersplek van de PKN waar studenten terecht kunnen voor workshops over basale zaken als: ‘hoe ga ik om met tegenslagen?’, ‘hoe belangrijk is dankbaarheid?’, ‘hoe kwetsbaar stel ik me op?’, ‘hoe kom ik uit mijn bubbel?’. “Dankbaarheid, bijvoorbeeld, is een heel goed medicijn tegen de prestatiedrang.”

Een stap verder gaat de community Amsterdam Deugt. Hier probeert hij, samen met Amsterdamse twintigers, vanuit de christelijke waarden en tradities nieuwe handvatten te ontdekken voor een regelmatiger en zinvoller leven. “Op zoek naar nieuwe levensritmes bijvoorbeeld. Feestdagen, rusten, opstaan. Neem een rustdag: heb je vertrouwen dat de wereld dan ook zonder jou doordraait? Wanneer is het even genoeg? Ik merk ook dat veel studenten het heel inspirerend vinden dat ik zondag echt een rustdag houdt. Dat ik dan stil ben.”

“Of neem zaken als geven en je inzetten voor anderen. Naast het werk. Ik geloof in de kracht van een gemeenschap en er voor elkaar zijn. Zoals vroeger de kerk dat bood: zingeving, zekerheid, verplichtingen en ritme.” Het is de reden geweest dat Maarten zelf in een leefgemeenschap is gaan wonen. “En ik zie steeds mee jongeren daarvoor kiezen. We denken vaak dat we een soort BV-ik zijn in een land vol concurrentie. Je moet per se renderen, iets opleveren. Het zijn voor een groot deel dingen die we elkaar aanpraten. Ook al heb je niets gepresteerd: je bent uniek en waardevol met je eigen talenten. Vergelijk jezelf niet steeds jaloers met anderen.” Kortom: “Hoe leren we weer echt leven in plaats van geleefd te worden?”

Burn-out medicijn

Wat Maarten betreft zit er in het aloude geloof nog een heel waardevol anti burn-out medicijn: relativering. “Voor christenen zou het al helpen om te beseffen dat het mooiste nog moet komen. Dat het niet alleen hier en nu moet gebeuren. Met de secularisering is er een hoop relativering verloren gegaan.”

Maar ook voor mensen die niet geloven valt er volgens Maarten genoeg te relativeren: “Ik zeg vaak: de mooiste dingen overkomen je vaak: vriendschap, familie, schoonheid, gezondheid. Daar hoef je niets voor te doen. Dus ook als je niets doet, ben je waardevol genoeg om dat te krijgen.”

En: “Ambitie is ook maar een geloof. Een overtuiging. Gek dat dat woord eigenlijk een positieve connotatie heeft. Het betekent namelijk eerzucht.”