Rabbijn Lody van de Kamp: “We moeten ons niet zo gek laten maken”

21 februari 2019

Antisemitisme is volop in het nieuws. Of het nu uit extreemrechtse of islamitische hoek komt: steeds vaker horen, zien en lezen we erover. Wordt het in Nederland steeds onveiliger voor Joden? Rabbijn Lody van de Kamp vindt 'dat we ons niet zo gek moeten laten maken.'

Rabbijn Lody van de Kamp: “We moeten ons niet zo gek laten maken”

Een onderzoek van Anne Frank Stichting van vorig jaar december laat zien dat het aantal antisemitische incidenten in vergelijking met vorige jaren is afgenomen. Wel is er, niet alleen bij antisemitisme maar ook bij andere vormen van racisme, sprake van een toename in ernst, meer gericht op personen.

En toch zijn nog altijd van de 3486 racistische incidenten in 2017 629 gericht op joden. Dat is heel hoog als je beseft dat er slechts 40.000 joden in Nederland wonen. Vergelijk: tegen zo’n miljoen moslims in ons land waren er ‘slechts’ 240 incidenten in 2017. 

Overdreven

Toch vindt Van de Kamp de reacties uit Joodse hoek op incidenten vaak overdreven. “Wat antisemitisme betreft is het gedrag van de Joodse gemeenschap heel dominant en eist men de aandacht vaak op. Belediging en vervolging van christenvervolging wereldwijd, belediging van moslims en de bewaking van de moskeeën, dat krijgt minder aandacht. Natuurlijk heeft het antisemitisme een historische achtergrond. Maar ik vind wel dat het een beetje uit zijn verband wordt gerukt.”

“Ook zijn er veel onderzoeken die het gevoel onderzoeken. Men voelt zich vooral onveiliger. Ik zou zeggen: laat je niet leiden door wat we ervan vinden, door een gevoel van onveiligheid, maar door de feiten. Bij mij in de straat was er vroeger ook een kneusje, een gek ventje die mij altijd uitschold voor vuile Jood. Dat was naar, maar het was wel een gek ventje. Je zou verwachten dat we volwassen met dat soort dingen omgaan.”

“Nee, ik ben dus niet bang. Ik werk in Bos en Lommer. Ik loop gewoon over straat met mijn keppel. Ik weet wel dat ik ook die rotte appel tegen kan komen op het verkeerde moment op de verkeerde plek. Maar dat kan een vrouw ook, of een homo, of een refomeisje op de fiets. Weet je dat die refojongeren van de Driestar ook vaak worden bespuugd en uitgescholden? Hoor je nooit wat over.”

Hitlergroet

En ja, zelf heeft Van de Kamp ook wel eens te maken gehad met een vervelend incident. Dat was in 2010 toen hij meedeed aan een undercoveractie over antisemitisme van de Joodse Omroep. “Een Marokkaans jochie bracht de hitlergroet. Er werd aangifte gedaan maar de rechtsgang schiet wat dat betreft ook niet op. Toen ben ik zelf aan tafel gaan zitten met dat jongetje. Het was eigenlijk een heel aardig ventje dat op dat moment heel dom was en stoer wilde doen.”

Dat hij rond de tafel belandde was mede te danken aan een Marokkaanse jongerenwerker, de ex-portier en kickboxer Saïd. Hij herkende hem op de beelden en schrok daarvan omdat juist deze jongen nog nooit met justitie in aanraking was geweest en nog op het rechte pad was. “Ja, het zijn ook vaak moslimjongeren. En het OM weet ook niet goed wat ze ermee aan moeten. Want als je zo’n jongen helemaal gaat vervolgen, vaak minderjarig, krijgt hij een aantekening bij zijn naam. Die krijgt later nooit meer een verklaring van goed gedrag. Die komt nooit meer aan de slag. Daar wordt het alleen maar erger van. Ik neem ze liever mee naar het Anne Frank huis.”

En dat doet hij nu dan ook. Het incident met de hitlergroet is de aanleiding geweest dat Lody van de Kamp, samen met Saïd als het duo Saïd & Lody de scholen langs gaat en laat zien hoe het ook kan, inclusief lessen over het jodendom en de holocaust. En niet zelden worden ze door justitie gevraagd om een jongere in plaats van straf een alternatief traject in te nemen: “Veel van die jongeren worden bij voorbaat al afgewezen. Ze krijgen bijvoorbeeld geen stageplek. En ja, van huis uit horen ze wellicht ook dat de joden er wel iets mee te maken zullen hebben. Dat reageer je af. Heus, wij gaan niet alle jongeren veranderen, maar de jongeren die wij spreken, die veranderen.”

Extreemrechts

Milde woorden voor iemand wiens vader twee jaar in Auschwitz zat. “Ja, zijn toenmalige vrouw en kinderen zijn daar vermoord. Mijn moeder moest de hele oorlog onderduiken.” Van de Kamp zelf is van vlak na de oorlog. “Maar ik ben toch niet met haat opgevoed. Onze ouders hadden geen haatgevoelens. Dat betekent verder niet dat je je ogen moet sluiten voor de feiten, maar je moet geen beeld scheppen dat er voor ons Joden hier geen plek meer is. We leven in vrijheid, er zijn geen antisemitische politieke partijen, geen anti-Joodse wetten.”

“Verder ben ik eerder bezorgd over extreemrechts. En hoe dat daar in Den Haag polariseert. Dat vind ik griezeliger. Hoe opmerkingen waar Janmaat in de jaren tachtig voor veroordeeld werd, nu gemeengoed zijn. Dat men, met uitzondering van twee confessionele partijen, tegen het ritueel slachten stemt.”