Alleen stemmen als je verstand van zaken hebt!

De Schijnwerper van Maarten Vermeulen

In onze rubriek ‘De Schijnwerper’ vragen we bekende christenen hun licht te laten schijnen over een thema dat hen na aan het hart gaat. Volgens Maarten Vermeulen moet ons kiessysteem drastisch gewijzigd worden. In dit betoog met knipoog lees je waarom. Maarten is eindredacteur van BEAM, het jongerenplatform van de EO. Daarvoor was hij eindredacteur van het Nederlands Dagblad.

Alleen stemmen als je verstand van zaken hebt!

Je stem uitbrengen bij verkiezingen is te gemakkelijk. Iedereen doet maar wat. Hoog tijd voor een extra drempel bij de stembus die afrekent met vage sympathieën.

Mag iedere Nederlander stemmen bij verkiezingen? Als je 18 jaar of ouder bent, zelfstandig je keuze kunt maken en de rechter je stemrecht niet heeft afgepakt, wel. Het is de hoogste tijd daar een einde aan te maken. Er zijn namelijk meer redenen om mensen de toegang tot de stembus te ontzeggen. De belangrijkste: gebrek aan kennis.

Charisma

Waarom stemmen mensen op een partij? Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2017 stemden veel mensen op GroenLinks vanwege het charisma van lijsttrekker Jesse Klaver. De belangrijkste reden voor mensen om op de VVD te stemmen, was niet een inhoudelijk standpunt, maar de wens dat de partij hoe dan ook weer zou gaan regeren. 

Stemmers op de PvdA en SP ging het in 2017 om sociale zekerheid, PVV-stemmers maakten zich druk over immigratie en asielbeleid, CDA-, ChristenUnie- en SGP-stemmers wilden vooral iets met normen en waarden en D66’ers gingen voor het onderwijs. 

Spindoctors

Geen verrassend lijstje: je leest de verkiezingscampagne erin terug. En dat is precies het probleem. Tijdens zo’n campagne doen politici gekke dingen. Ze willen zich onderscheiden, ‘duidelijke taal’ spreken, ze laten proefballonnetjes op en geven hun spindoctors de touwtjes in handen. 

Gevoel geeft doorslag

Het doorsnee kiesvolk, ikzelf incluis, is het nauwelijks aan te rekenen dat het zich laat leiden door het mediageweld waarmee verkiezingen gepaard gaan. Het ‘gevoel’ bij een partij geeft de doorslag: ja, er moet iets gebeuren met het asielbeleid, onderwijs is echt belangrijk, we moeten alles inzetten op de economie, leve de oude normen en waarden. 

Maar wat partijen willen, waar ze voor staan, welke concrete maatregelen ze wensen (en wat daarvan de consequenties zijn), de juridische haken en ogen, welke belangen ze voorrang geven of wat het stemgedrag is in het parlement, het blijft vaak allemaal onbenoemd en onbekend. 

Onlinekieshulpen

Wie weleens een stemwijzer of kieskompas heeft ingevuld, is het vast overkomen: je komt uit bij een partij waarop je helemaal niet van plan was te gaan stemmen. De uitslag volgens de onlinekieshulpen is heel anders dan de officiële uitslag na de verkiezingen. En dat is gek.  Je sympathie voor een partij(leider), komt blijkbaar lang niet altijd overeen met wat je echt wil. Of, nog verwarrender: de veranderingen die je graag zou zien, worden door veel meer partijen omarmd dan je dacht, en hun andere ideeën passen misschien ook wel goed bij je. 

Kortom: de basis waarop mensen hun stem geven, is wankel en onze democratie verdient beter.

Afscheid van het stemhokje

Het wordt tijd om afscheid te nemen van het stemhokje en de vanzelfsprekendheid waarmee iedereen op basis van vage sympathieën mag stemmen. Wil je gebruikmaken van je stemrecht? Dan moet je daar iets voor doen. Je kleurt niet een vakje rood, maar vult (thuis) op een computer een vragenlijst in die bepaalt welke partij het best overeenkomt met jouw ideeën. Je mag nog wat gewicht geven aan dingen die je écht belangrijk vindt, maar na de laatste vraag heb je automatisch gestemd. Misschien niet op de partij met het mooiste reclamespotje of de meest aansprekende proefballon. Wel op basis van inhoud en wat je blijkbaar echt belangrijk vindt in de samenleving dat verder gaat dan ‘asielbeleid’, ‘onderwijs’ of ‘normen en waarden’.