'Is het écht nodig om met z'n allen zoveel te werken?'

Carolien brak uit de mallemolen van geld en prestatie

Stoppen met je werk en écht alleen maar doen wat je zelf wilt. Willen we dat niet allemaal? De meesten zullen denken: ja, maar er moeten nu eenmaal rekeningen betaald worden. Carolien Hoogland (43) denkt daar heel anders over. Ook zij wilde meer vrijheid in haar werkende leven als senior onderzoeker op de Erasmus Universiteit en zegde daarom haar baan op. Om zichzelf in basisbehoeftes te kunnen voorzien, besloot ze een jaar lang te leven zonder geld en te leven van ruildiensten. Wat kunnen we leren van haar aanpak?

'Is het écht nodig om met z'n allen zoveel te werken?'

Carolien besloot voor alles ruildiensten aan te gaan. Zo kreeg ze overgebleven levensmiddelen van een biologische winkel in ruil voor het runnen van een koffiehoek in deze winkel op de zaterdagochtend. En zo regelde ze bij een energiebedrijf een jaar lang gratis gas en stroom in ruil voor advieswerk over duurzame producten. ‘Ik geloof dat iedereen mag streven naar werk wat hij leuk vindt.’ Dit was Hoogland haar manier om te verkennen hoe dit voor haar zou werken. Ironisch gezien kijkt ze terug op deze periode als ‘een van de rijkste’ periodes uit haar leven. Als ze iets nodig had, zoals een fiets voor haar zoontje, stuurde ze een berichtje en er was altijd iemand die het haar kon geven. Ze leerde vertrouwen op haar netwerk en ontdekte de waarde van de ‘economy of relationships’.

Wat als geld geen rol meer speelt? 

Hoogland kreeg te maken met aanmoedigingen, maar ook kritiek. ‘Er zijn altijd mensen die vooral de bezwaren zien. Die zeggen bijvoorbeeld dat mijn experiment niet voor iedereen weggelegd is. Je moet inderdaad de vrijheid bezitten om zo’n experiment aan te gaan. Het is makkelijker zoiets aan te gaan als je niet klem zit tussen lopende kosten en het onderhouden van je gezin. Die bezwaren ontken ik ook niet’ - Hoogland had zelf hele lage woonlasten. En haar WA- en zorgverzekeringen heeft ze laten doorlopen – ‘maar ik begon het experiment niet om sober te leven of om geld over te houden. Mijn doel was om te ontdekken welk werk ik zou gaan doen als geld geen rol meer speelt om te zien welke bijdrage ik echt, uit mezelf wil leveren. En dat is zeker gelukt. Want na dat jaar kwam er een grote klus op mijn bord die helemaal bij mij past. Ik mocht voor het Ministerie van Binnenlandse Zaken gaan nadenken over de verduurzaming van bestaande gebouwen in bezit van verenigingen van eigenaren. Geen makkelijke opdracht omdat daar veel partijen bij betrokken zijn.’ Tijdens deze opdracht kon Carolien Hoogland haar gevonden talent doorzetten om de juiste connecties te maken en in mogelijkheden te denken. ‘Mijn experiment-jaar heeft me in de goede richting gebracht.’

Terug naar de keukentafel!

Het jaar zonder geld heeft Carolien ook meer bewust gemaakt over de impact dat het monetair systeem (ons economisch systeem dat op geld gebaseerd is) heeft op ons leven. ‘Dat klopt van geen kant! Ik realiseer me steeds meer hoe bijvoorbeeld de milieuproblemen gemoeid zijn met enorme commerciële belangen. We hebben dit met zijn allen zo ingericht – en het is ongetwijfeld niemand zijn bedoeling geweest om er zo’n zooitje van te maken. Maar de vraag is: Hoe komen we hier weer uit?’

‘We moeten weer terug naar de tekentafel’, vindt Hoogland. ‘Een voorbeeld: Laatst besloot ik om in plaats van een hele dag, een halve dag te werken. Ik sprak af met mijn vriendin – het was een heerlijke dag- en onder het genot van een kop koffie bespraken we dat het eigenlijk toch echt onzin is om zoveel te werken.’ Hoogland lacht even, maar de toon wordt serieuzer. ‘Is het écht nodig om met zijn allen zoveel te werken? We produceren met zijn allen méér dan genoeg eten. We runnen onze zorginstellingen. Maar we hebben onze maatschappij zó ingericht dat mensen zich een slag in de rondte werken. Denk maar na, er wordt bijvoorbeeld zoveel kleding geproduceerd, maar na elk seizoen verdwijnt dat weer in de versnipperaar. En dat terwijl er mensen zijn, die daar heel erg hard voor gewerkt hebben.’

Vrij voelen om te verkennen

‘Ik geloof echt dat het goed is dat mensen de vrijheid krijgen om het anders te mogen doen.’ Hoogland gelooft daarom dat er een grote rol is weggelegd voor de overheid en voor het onderwijs. ‘Ik heb twee kinderen van 6 en 12 jaar oud. En soms maak ik me grote zorgen over de wereld waar we ze mee opzadelen. Ik wil niet dat zodra ze klaar zijn met hun studie, ze alleen maar zitten te stressen over het milieu of het krijgen van een baan of hypotheek. Ik wil dat ze zich kunnen richten op hun eigen potentie, op hun dromen en oplossingen. Daarom denk ik dat het belangrijk is dat we ze een speelveld bieden waarin ze durven te experimenteren, spelenderwijs leren en zelf ontdekken wat ze kunnen en willen toevoegen in hun leven. Ik denk dat het veel gezonder is, dan dat wij ze gaan vertellen om netjes in ons gecreëerde systeem te passen. Ik wil dat ze de mogelijkheden leren ontdekken en zich veilig en vrij voelen om te verkennen wat ze zelf graag willen doen in deze wereld.’

‘Ruimte voor zelfonderzoek is niet voor iedereen weggelegd. En dat zou wel moeten. En ja, zoiets kost wel geld. Maar het kan ook geld opleveren. Ik denk namelijk dat de maatschappij uiteindelijk meer baat zal hebben bij mensen die gelukkig zijn, oplossingsgericht denken en minder materiële behoeften hebben, dan mensen die streven naar een groot huis, veel bezittingen en vaak op vliegtuigvakantie willen gaan en daarnaast ook ongelukkig zijn.’