‘Je raakt in een concentratieflow'

Tijdens de stressvolle tentamenperiodes op universiteiten en scholen zie je het regelmatig voorkomen: studenten die ADHD-medicatie slikken om beter te kunnen concentreren. Met één pilletje Ritalin kun je al snel 4 uur lang hard doorwerken: je hartslag gaat omhoog, je krijgt een energieboost en je voelt je rustiger. Maar veel studenten slikken deze pillen zonder dat ze daarvoor een doktersrecept hebben. Ze kopen het van handelaren of krijgen het van vrienden. En dat kan negatieve gevolgen hebben.

‘Je raakt in een concentratieflow'

Jesse, masterstudent aan de Universiteit Leiden, kon urenlang doorgaan op Ritalin. ‘Je raakt in een concentratieflow. Je stopt niet met tikken, en voor je het weet heb je weer een hoofdstuk af’. Tijdens zijn studie had Jesse veel stress en was hij bang dat hij zijn scriptie niet op tijd af kon krijgen. Een vriend met ADD had een strip Ritalin liggen die Jesse wel mocht gebruiken. Door het slikken van een pilletje per dag kon hij toch tot in de late avonduren in de bibliotheek zitten en in korte tijd zijn scriptie tikken. 

Speed

De concentratieverhogende pillen die studenten slikken, Ritalin en Concerta, worden vaak voorgeschreven aan mensen met ADHD of ADD. Maar wat veel mensen niet weten is dat in deze pillen de stof methylfenidaat zit. Dit geeft ongeveer hetzelfde effect als de stof amfetamine, oftewel speed. Volgens drugsvoorlichter Jellinek staan Ritalin en Concentra op lijst I van de Opiumwet, wat betekent dat ze tot de zwaarst gereguleerde medicijnen van Nederland behoren.

Gevolgen van de drugs

In de afgelopen jaren hebben verschillende onderzoekers al tegen het gebruik van de prestatieverhogende drugs gewaarschuwd. Zo vertelt apotheker Marjorie Nelissen in Trouw dat het slikken van Ritalin zonder doktersrecept zeker niet onschuldig is. Volgens haar zijn bijwerkingen zoals slapeloosheid, angst, en emotionele instabiliteit effecten die vaak voorkomen. Daarnaast, zegt zij, ‘zijn [er] meldingen van ernstige bijwerkingen van Ritalin, zoals hart- en vaataandoeningen, maar ook zware depressie en suïcidale neigingen.’ Ook Huib van Dis, docent aan de UvA en gespecialiseerd in farmapsychologie, waarschuwt studenten voor de gevolgen van de drugs in een opinieartikel in het Parool. Volgens hem hebben studenten zich onvoldoende ingelezen over de risico’s van Ritalin.

Afgevlakt en lusteloos

Voordat hij Ritalin ging slikken had Jesse zich wel goed ingelezen over de eventuele bijwerkingen op internet maar daar stond dat alleen langdurig gebruik voor blijvende schade kan zorgen. Daarom wil hij die paar maanden wel riskeren. Toch merkte hij al snel de korte termijneffecten van Ritalin: ‘na een week elke dag 1 pilletje, soms twee, te hebben geslikt merkte ik dat ik moeilijker in slaap kon komen. Aan het einde van de dag was ik helemaal geleefd. Je wordt er afgevlakt en lusteloos van’.

Naast zijn gezondheid heeft het de kwaliteit van zijn scriptie niet veel goeds gedaan, zegt Jesse. ‘Ritalin helpt je concentreren, maar het helpt je niet bij het denken. Het creatief vermogen neemt af, je spontaniteit neemt af.’ Toch denkt hij dat veel studenten het wel denken nodig hebben, vanwege het feit dat ze niet weten hoe ze moeten studeren. ‘Veel studenten beginnen te laat met studeren, hebben te veel stress en doen eigenlijk studies die ze helemaal niet leuk vinden. Dan is het makkelijker om te kunnen concentreren met een hulpmiddel als Ritalin.’

Ook hij ziet dat medicijnen als Ritalin eigenlijk noodmiddelen zijn. ‘Wij slikken medicijnen omdat we eigenlijk niet weten hoe we moeten studeren. Mensen hebben het altijd over burn-out bij studenten, maar ik denk ook dat we niet meer gewend zijn om hard te werken en vooruit te plannen. Als je al je werk goed plant, kun je veel burn-outs voorkomen en heb je geen medicijnen meer nodig om te kunnen studeren’.