Echtscheidingen: ligt hier een kans voor de kerk?

De Schijnwerper van André Rouvoet

In onze rubriek ‘De Schijnwerper’ vragen we bekende christenen hun licht te laten schijnen over een thema dat hen na aan het hart gaat. Deze week heeft oud-minister André Rouvoet het over het hoge aantal scheidingen in ons land. Volgens hem ligt hier een mogelijkheid voor de kerk om klaar te staan voor mensen die door de moeilijkste fase van hun leven gaan. André Rouvoet was fractievoorzitter van de ChristenUnie, minister voor Jeugd en Gezin, en vicepremier. Op dit moment is hij voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland.

Echtscheidingen: ligt hier een kans voor de kerk?

Lang hoefde ik niet na te denken toen ik twee jaar geleden door twee ministers werd gevraagd of ik ‘oplossingsrichtingen’ wilde bedenken om schade bij kinderen als gevolg van de scheiding van hun ouders zoveel mogelijk te voorkomen. Ondersteund door een breed samengesteld platform met deskundigen, kon ik februari vorig jaar een actie-agenda presenteren, die we inmiddels aan het uitvoeren zijn.

Conflictueuze scheiding

Ik moet bekennen dat het onderwerp echt onder mijn huid is gaan zitten.. Wat een emoties, wat een pijn en een verdriet, wat een machteloosheid ben ik tegengekomen! Maar ook: wat een strijd tussen mensen die ooit van elkaar hielden! Een strijd waarvan niet alleen zijzelf en hun eventuele kinderen, maar ook hun omgeving – familie, vrienden, buren – veel ellende ondervinden. Jonge kinderen kunnen hun hele leven last hebben van een conflictueuze scheiding, zeker als ze een van beide ouders langere tijd of permanent niet meer kunnen, mogen of willen zien.

Maatschappelijke kwestie

Nu is een scheiding natuurlijk allereerst een relationele aangelegenheid. Maar het is óók een maatschappelijke kwestie: zo’n vier op de tien huwelijken stranden, in totaal worden ongeveer 100.000 relaties per jaar verbroken, waar ca. 70.000 kinderen bij betrokken zijn. En bijna altijd wordt het hele sociale netwerk van de (ex-)partners erdoor geraakt. Vriendschappen gaan kapot of blijken juist van onschatbare waarde. Scholen zien zich geconfronteerd met de impact op kinderen. Allerlei hulpverleners en instanties zijn betrokken. En dan is er nog de juridische afwikkeling, met mediators, advocaten en rechters.

Nieuwe realiteit

Wat doen we zelf, u en ik, wanneer zich bij goede vrienden of bij de buren een dergelijk drama aftekent? Blijven we op afstand, omdat we ons er geen raad mee weten? Of zijn we bang om ons te bemoeien met iets dat ons niet aan lijkt te gaan? Kiezen we partij vóór de één en dus tégen de ander? Durven we hen aan te spreken op hun verantwoordelijkheid naar elkaar en naar hun kinderen? En bieden we hulp op weg naar een nieuwe realiteit waarin het partnerschap ten einde is, maar het ouderschap blijft?

En hoe gaan we hiermee om in onze kerken? Zijn we er voor onze broers en zussen tijdens de grootste reorganisatie van hun leven? Lopen we met hen mee op hun moeilijke weg? Of kijken we vanaf de zijlijn toe, omdat we vinden dat scheiden toch eigenlijk niet mag?

Ik zie in de kerken gelukkig steeds meer aandacht voor deze problematiek, bijvoorbeeld via (pre-)marriage courses. Desondanks kom ik nog teveel ‘ervaringsdeskundigen’ tegen die vanuit hun kerk weinig tot geen steun ondervonden en helaas soms wel (stille) verwijten voelden. Of verlegenheid en af

Christelijke moraal

Ik las ergens dat de toename van het aantal echtscheidingen een bedreiging van de christelijke moraal is. Mag ik dit eens omdraaien? Liggen hier juist voor christenen en kerken niet geweldige mogelijkheden om de essentie van wie en wat ze zijn te laten zien, namelijk een geloofsgemeenschap waarin de liefde voor mensen in de gebrokenheid van hun bestaan de boventoon voert?