'Er is zoveel meer te ontdekken in de joods-christelijke cultuur'

De schijnwerper van Elsbeth Gruteke

In onze rubriek ‘De Schijnwerper’ vragen we bekende christenen hun licht te laten schijnen over een thema dat hen na aan het hart gaat. Deze week predikant en EO-presentator Elsbeth Gruteke over de Stille Week en hoe de brand op de Notre Dame gebruikt werd om iets over Gods verhaal te zeggen. "Dat gaat oneindig veel dieper dan een oppervlakkige nostalgie of een al te simpel wegwuiven van de betekenis van een kerkgebouw. Er is zoveel meer te ontdekken."

'Er is zoveel meer te ontdekken in de joods-christelijke cultuur'

Hoop stenen of symbool van christelijke cultuur

De Stille Week begon dit jaar met een grote brand in de Parijse Notre-Dame. Een brand die de kerk grotendeels verwoest, al blijft er gelukkig ook veel gespaard, de prachtige gebrandschilderde ramen en het Cavaillé-Coll orgel. Het is een brand die heel veel losmaakt. Met de as stijgen er gevoelens van nostalgie, van verlangen en van angst op. Alsof de brand iets in ons allemaal aansteekt. In de reacties  wordt gesproken over de brand als symbool van de ondergang van onze westerse, christelijke, cultuur. Anderen vinden dat zwaar overdreven. Een gebouw, ook al is het een kerk die al in de middeleeuwen werd gebouwd, is niet meer dan een hoop stenen. Beide reacties slaan de plank mis.

Gebouw waarin al eeuwenlang de lofzang klinkt

Eerst maar de vermeende ondergang van onze westerse, joods-christelijke cultuur.  Vooral opiniemakers, politici en columnisten aan de rechterzijde van het politieke spectrum hebben het daar over. Niet dat zij zelf nou zulke overtuigde gelovigen zijn, de meesten zijn geen actieve leden van een kerk, schat ik zo in. Hoe diep hun kennis van de christelijke spiritualiteit gaat valt te betwijfelen. In het christendom lijken zij vooral een manier te zien om zich te weer te stellen tegen alles wat vreemd is en angst inboezemt.  Dat mag, al is het een behoorlijk eendimensionale manier van omgaan met de rijke christelijke geschiedenis van ons continent, en met de diepte van de spiritualiteit van het christendom. En dan die tweede reactie; een kerk is niet meer dan een hoop - weliswaar oude - stenen. Ook die doet geen recht aan de betekenis van een gebouw waarin al eeuwenlang de lofzang gaande wordt gehouden. Een plaats die doordrenkt is van gebed en aanbidding, met een vleugje wierook.

Maak kennis met de diepte van Gods verhaal

De week ging gelukkig verder, langs het Avondmaal op Witte Donderdag, de dood van Jezus aan het kruis op Goede Vrijdag, de lange Stille Zaterdag om uit te lopen op de opstanding van Jezus met Pasen. In de Paaswake, en op de Paasochtend vieren we dat, al eeuwenlang, op dit oude continent en op alle andere continenten, met gelovigen uit alle landen van de wereld. Een verhaal, een gebeurtenis, waarin alle gevoelens die de brand in de Notre Dame losmaakte een plaats mogen krijgen; verlangen, nostalgie, angst, hoop, verdriet, lijden en vreugde. Echt verankerd zijn in de joods-christelijke cultuur betekent je toevertrouwen aan dat verhaal, je toevertrouwen aan een God die deze weg gaat, een God wiens zoon het lijden en de gebrokenheid van de wereld op zich neemt. Dat gaat oneindig veel dieper dan een oppervlakkige nostalgie of een al te simpel wegwuiven van de betekenis van een kerkgebouw. Een beroep doen op de joods-christelijke cultuur is een uitnodiging om met de diepte ervan kennis te maken en niet te blijven steken in een oppervlakkige kennismaking. Er is zoveel meer te ontdekken.