Oogarts Carolien Klaver: 'Schermpjes verpesten onze ogen'

'De jongere generatie heeft veel meer bijziendheid dan de oudere generatie'

Hoogleraar oogheelkunde en oogarts Carolien Klaver wijst er al jaren op steeds meer kinderen minder goed in de verte kunnen kijken. Kinderen komen te weinig buiten en zitten te lang en te dichtbij kleine schermen zoals dat van de smartphone. Volgens haar wordt er onderschat wat voor schade dit kan opleveren in de eerste twintig levensjaren waarin de ogen zich nog volop ontwikkelen.

Oogarts Carolien Klaver: 'Schermpjes verpesten onze ogen'

Wat is volgens onderzoek het gevolg van turen op een schermpje?
“Dit kan bijziendheid veroorzaken, dus niet goed in de verte kunnen kijken. Buiten spelen is juist beschermend is voor het oog. Voor de ogen maakt het niet veel uit of het een computer of smartphonescherm is. Als een scherm dichtbij komt, verandert dat optisch de projectie van het beeld op het netvlies. De lens wordt boller om het beeld netjes op het netvlies te projecteren. Hierdoor verandert ook de projectie van dat beeld aan de zijkant van dat oog. Uit veel onderzoek weten we dat het een trigger is voor het oog om te groeien. Dat is riskant.”

Maar is een klein schermpje niet nog lastiger voor het oog? Tenslotte is daarop vaak alles kleiner.
“Dat is een beetje waar. Toch is het met name de afstand die bepalend is. Veel grotere computerschermen staan vaak verder dan 30 cm van het oog, dat is minder erg dan een scherm binnen die 30 cm.” 

Je ziet veel mensen die de smartphone heel dichtbij houden. Dat is dus onverstandig.
“Erg onverstandig. Dat verandert het beeld op het netvlies dusdanig, dat het ook aangezet wordt tot groei.” 

Hoe groot is de omvang van de schade?
“Wij zien duidelijk dat de jongere generatie veel meer bijziendheid heeft dan de oudere generatie. Dat is de laatste decennia verdubbeld. In Azië is 95 procent van de 20-ers in de grote steden bijziend. Dat is sterk afhankelijk van de lifestyle. Er zijn tal van aanwijzingen dat de lifestyle van de jeugd gedurende hun schooltijd niet goed is. Dat heeft ook te maken met minder buiten zijn. De bijziendheid is een combinatie van factoren.”

Waarom is buiten spelen en zijn zo belangrijk voor de ogen?
“Het oog went eraan om ver weg kijken. Buiten is er veel meer Lux, lichtintensiteit, dan binnen. En als er veel licht op het oog valt, krijgt het oog een stopsignaal. Daardoor groeit het oog niet en kan je dichtbij werk compenseren.” 

Heeft u richtlijnen hoe je goed om moet gaan met de ogen?
“Ja, wat wij propageren is de 20, 20, 2 regel. Vrij eenvoudig, maar in de praktijk lastig voor kinderen om uit te voeren. Het betekent dat als ze twintig minuten achter elkaar dichtbij werken, ze dit twintig seconden moeten onderbreken met de blik op oneindig. En ze daarnaast 2 uur buiten moeten zijn. 
Hoe meer ik hier onderzoek naar doe, hoe meer uitwijst dat dit op de lagere school moet worden nageleefd. Als je op de lagere school niet bijziend raakt is de kans dat je later bijziend raakt veel kleiner. Mijn kinderen hadden een continurooster. Als ze in de pauze binnen wilden zitten, werd dat prima gevonden. Ten onrechte dus. Scholen moeten zich hier veel meer bewust van zijn: kinderen moeten veel meer naar buiten en dichtbij kijken onderbreken.” 

Krijgt u oproep genoeg gehoor in het land?
“Ik moet regelmatig op komen draven voor instanties. Jeugdartsen geef ik regelmatig advies. Maar ik vind dat het veel meer standaard gehanteerd moet worden door scholen. Daar is nog een groot terrein te winnen.”