Prestatiedruk bij kinderen; het recept voor burn-out

Hoe ouders en scholen het jonge kind overvragen

Kinderen met een burn-out; het komt steeds vaker voor. Volgens columnist en moeder Marieke Gouka ligt een deel van de oorzaak bij de ouders. In plaats van kinderen zich spelenderwijs te laten ontwikkelen, proppen ouders de agenda van hun kroost vol met sportclubs, bijles en sociale activiteiten. Bye bye zorgeloze kindertijd, hallo burn-out.

Prestatiedruk bij kinderen; het recept voor burn-out

Mijn dochter wil na schooltijd een speelafspraak maken met vriendinnetje S. Verwachtingsvolle blikken over en weer. Iets met hutten bouwen en geheime clubs. Gegiechel om plannen die niet voor moederoren bestemd zijn. Maar helaas, S heeft rekenbijles. Dinsdag en donderdag kan het ook niet, want dan heeft ze hockeytraining. Woensdagmiddag dan? Mijn dochter moet tennissen en S. moet daarna naar musicalles. Na geblader in de telefonische agenda blijkt zaterdagmiddag de enige optie. S en mijn dochter zijn acht jaar oud. 

Prestigekleuters

De schema’s van onze kinderen zijn vaak net zo volgepland als die van onszelf. Als kleuter alleen maar op zwemles? Zo passé, in tijden van kleuterdans, tuimeljudo of kabouterhockey. Zodra het zwem- en veterstrikdiploma op zak zijn, wordt de sportintensiteit verder opgeschroefd. Twee keer per week trainen en een wedstrijd op zaterdag is eerder regel dan uitzondering. Ouders rijden van hot naar her zodat hun kroost zich optimaal kan ontplooien. Want stel dat je het talent van je kind te laat ontdekt en daarmee kansen laat liggen?  

Ook op school is er de altijd aanwezige meetlat. Al vanaf de kleuterschool maken citotoetsen inzichtelijk op welk niveau je kind functioneert. Blijft het achter op z’n klasgenootjes? Hup, naar de kindercoach of speltherapeut. Is de eindcito in zicht? Huiswerkinstituten floreren dankzij groep zeven- en achtleerlingen die koste wat kost een havo/vwo-advies willen. Althans, dat is de diep gekoesterde wens van hun ouders. Want het succes van het kind is de verdienste van de ouder, toch? 

Mijn kind is de beste

Dat succes is vervolgens niet iets wat je binnenskamers houdt, maar het liefst etaleert aan de buitenwereld. Zo postte een bevriende moeder onlangs een video waarin haar vijfjarige beweerde moeilijke sommen leuker te vinden dan makkelijke. "Want makkelijke sommen zijn veel te saaaai" aldus de blonde kleuter.

Een vader van een klasgenoot van mijn dochter blies hemelshoog van de toren over het skitalent van zijn zoon. In een klasje met een skileraar? Welnee. Kindlief had daar niks meer te leren. Het toeval geschiedde dat mijn gezin in hetzelfde skigebied was en ik het talent van zijn zoon met eigen ogen kon aanschouwen. Het jongetje worstelde zich de berg af, krampachtig en achteroverleunend. Het huilen stond hem nader dan het lachen. En vader? Die wist niet hoe hard hij moest rondbazuinen dat zijn kind zojuist de rode piste had getrotseerd. Of het kind een fijne dag had gehad leek niet relevant. 

Als het aan ons ouders ligt dan scoort ons kind net wat vaker dan z'n teamgenootjes tijdens de voetbalwedstrijd, presenteert hij een strakke powerpointpresentatie als spreekbeurt of kan hij naar het felbegeerde vwo. Met twee keer per week bijles, dat wel. En met ouders die het vuur uit hun sloffen lopen om al dit succes te faciliteren. 

Liefdevolle ouder; pas op voor burn-out

Maar welke les geef je je kind met deze houding mee? Dat het moet presteren om gelukkig te zijn? Dat je geslaagd bent als je het beter doet dan de ander? Dat de boog altijd gespannen moet zijn? Met onze hang naar succes ontnemen we onze kinderen de kans om te lummelen, te dagdromen, te onderzoeken en te falen. Om buiten te spelen, vies te worden en knieën te schaven. Want een geschaafde knie geneest snel en laat een kind zien dat er nog prima mee te lopen is. Dat het veerkracht genoeg heeft om zelf weer op te staan. 

Note to self en naar al die andere liefdevolle ouders; gun je kind een lege agenda, gescheurde broeken en momenten van verveling. Gun het zijn eigen ontdekkingstocht inclusief mislukkingen. Want de belangrijkste les die je een kind mee kan geven is het vertrouwen dat hij zich staande kan houden in onze veeleisende wereld. Want zonder veerkracht en zelfbewustzijn ligt die burn-out dichter op de loer dan je denkt.