Voor je wordt herboren moet je eerst dood

De Schijnwerper van Jacobine Geel

In onze rubriek ‘De Schijnwerper’ vragen we bekende christenen hun licht te laten schijnen over een thema dat hen na aan het hart gaat. Deze week is het woord aan KRO-NCRV televisiepresentatrice, Jacobine Geel. Naast haar tv-werkzaamheden is ze ook bekend als theologe en columniste. In deze Schijnwerper blikt ze terug op de brand in de Notre Dame.

Voor je wordt herboren moet je eerst dood

De Stille Week begon dit jaar in Frankrijk, in Parijs, met de verzengende vuurzee in de Notre Dame, een kathedraal zo oud, zo wonderschoon, plek van zoveel herinneringen en oorsprong van zoveel verhalen dat het bijna onmogelijk leek haar (gedeeltelijke) verwoesting níet symbolisch te duiden. Hier brandde geen gebouw, hier werd een ziel geschonden. Van een stad, van een land, van een beschaving. 

Een gewond gebouw

Een beeld dat me raakte kwam van columnist Stevo Akkerman, die het in Trouw omdraaide: niet de brandende kerk symboliseerde iets, neen, schreef hij, de ménsheid is als de Notre Dame: een gewond gebouw, altijd op zoek naar wederopstanding. De paasgedachte tot zijn kern teruggebracht: verlangen naar wederopstanding, zonder aan het gewond zijn voorbij te gaan. 

Macron

Dat laatste miste ik in de woorden van de Franse president Macron, die -terwijl de vlammen nog bijna hoger kwamen dan de torens – niet alleen de omvang van de ramp benadrukte, maar ook direct al bezwoer: maar we zullen haar herbouwen. Een krachtige belofte, maar hij ging me te snel. Alsof de enorme schok die door de stad en eigenlijk de hele wereld ging er niet mocht zijn, alsof het intense verdriet van de biddende en zingende menigte op het plein voor de kerk geen betekenis had. We zullen herbouwen, ja, maar voor je wordt herboren moet je eerst wel dood. 

Engel van de herinnering

Voor het besef kan doordringen dat het einde misschien het einde niet is, moet er eerst ruimte zijn voor de intense rouw om wat echt en reëel verloren ging. Mij was het liever geweest als Macron eerst maar eens de engel van de herinnering te hulp had geroepen, om met zijn handen de rotsen van gisteren en morgen uit elkaar te houden, als de randen van een wond die open moet blijven, die nog niet mag genezen.   

Weergaloos mooie foto

Voor je wordt herboren moet je eerst wel dood. Dat hoeft geen asgrauwe realiteit te zijn. Maar het is in ieder geval iets anders dan krachtdadig optimisme. In een beeld gevangen lijkt het misschien het meest op die weergaloos mooie foto van het donkere inwendige van de Notre Dame, genomen kort nadat het bluswerk geklaard is. Beroete muren, en op de grond de rokende brokstukken. Maar van één kant valt licht naar binnen, en wat oplicht, bijna onbegrijpelijk oplicht, is het kruis dat hangt boven waar ooit het altaar stond. Verlangen naar wederopstanding, maar o, wat dat van ons vraagt, wat dat kost….