Geen bezuiniging, maar zelfstandigheid!

Norbert Strijker is lid van de NieuwLichtcommunity en praat mee over het dossier ‘Thuiszorg onder druk’. Als adviseur Wettelijke Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) is hij als geen ander betrokken bij dit onderwerp. Voor NieuwLicht schreef hij dit betoog.

Geen bezuiniging, maar zelfstandigheid!

Boosheid

In mijn werk als maatschappelijk ondersteuner is het eerste dat ik tegenkom bij cliënten en mantelzorgers: boosheid. Het gevoel niet gehoord te worden. Ze hebben hun best gedaan om duidelijk te maken hoe moeilijk hun situatie is, voelen zich slachtoffer van bezuinigingen. Het effect hiervan is dat mensen zich afsluiten voor mogelijkheden en zich gaan concentreren op hetgeen ze niet krijgen. Hebben ze daarin ongelijk? Nee, absoluut niet, het is oneerlijk, het zou anders moeten, en er wordt vaak niet goed gekeken naar de situatie. Voor elke situatie waar het goed gaat en goed opgelost wordt, kun je 10 situaties benoemen waar dat niet zo is. Allemaal waar. En toch ben ik ervan overtuigd dat er ook oplossingen zijn.
Bijvoorbeeld het verhaal van mevrouw Jansen:

Mevrouw Jansen is 83 jaar en woont in een eengezinswoning. Haar man is een paar jaar geleden overleden en haar kinderen zijn bezorgd en betrokken bij haar. Mevrouw Jansen heeft al jarenlang 6 uur huishoudelijke hulp. Eigenlijk zou ze er goed aan doen om wat kleiner te gaan wonen, maar ze woont al zo lang in deze woning dat ze dit niet wil. Omdat het traplopen moeilijker is geworden slaapt ze tegenwoordig beneden. Eigenlijk komt ze niet meer boven.
Bij het herindicatiegesprek bespreekt de consulent de mogelijkheid om ergens anders te gaan wonen, en onderzoekt wat de huishoudelijke hulp doet – en wat mevrouw zelf nog kan doen. Mevrouw Jansen maakt zelf haar eten klaar, stoft af en toe nog en pakt soms de stofzuiger. De aanwezige dochter brengt in dat het stofzuigen echt niet meer gaat en dat je van iemand van 83 jaar niet meer kan verwachten dat die nog gaat stoffen. Na wat doorvragen van de consulent blijkt dat mevrouw Jansen het juist heel fijn om even wat in het huishouden te doen. Dochter stuurt een waarschuwende blik naar moeder. Dat gaat uren kosten…

Bejaarde vrouw wordt gekort

Verhalen zoals die van mevrouw Jansen kom ik met regelmaat tegen. De discussie gaat hier niet over wat nodig is maar over zoveel mogelijk uren krijgen. Ik denk dat 6 uur huishoudelijke hulp voor deze mevrouw veel te veel is. Zij gebruikt een deel van het huis niet, moet dat net zo goed schoongemaakt worden als de rest? Ze kan nog van alles zelf, is dat niet ontzettend fijn en iets om trots op te zijn?  De hoeveelheid hulp maakt haar niet zelfstandiger maar juist afhankelijker van hulp. Daarmee geven we geld uit in de zorg waar het niet hoeft en maken we mensen minder zelfstandig. Maar ik zie de krantenkoppen al: bejaarde vrouw wordt gekort in de huishoudelijke hulp - schandalig!

De oplossing van het zorgprobleem zit niet in bezuinigen, maar ook niet in iedereen de zorg geven die hij of zij vindt dat hij nodig heeft. De oplossing is mijns inziens te vinden in zelfstandigheid.  Zelfstandigheid is een raar begrip: het is iets anders dan alles zelf of alleen doen. Het heeft te maken met creatief durven zijn, met mogelijkheden zoeken. Ik heb het vaak gezien: de kracht die je ervaart als je iets voor elkaar krijgt waarvan je dacht dat je het niet kon is met geen pen te beschrijven. Dat gevoel van trots, díe kracht is de basis van het oplossen van de zorgproblemen in Nederland. 

Aan jou de keuze

Het geld en bijbehorende zorg wordt nu verdeelt onder iedereen die ‘recht’ heeft op zorg. Niet onder diegene die het écht nodig hebben. Want recht hebben op iets is wat anders dan het nodig hebben. Als we ons met zijn allen gaan richten op zelfstandigheid, en leren genieten van het succes van elke creatieve oplossing (hoe klein ook), kan zorg zich concentreren op de rest. Laten we onze compassie dan actief in zetten in plaats van reactief. Actief helpen oplossen in plaats van boos worden namens iemand anders.
Maar dit vereist een hoop meer van jou als persoon en is een stuk lastiger dan boos zijn op alles wat oneerlijk is in de wereld. Ben jij boos of los je zaken op? Aan jou de keuze.

Een grote inspiratiebron voor mij is mijn broer. Hij heeft zorg nodig, en ik kan je verzekeren dat alles wat fout kan gaan in de zorg, het vinden van werk en het huishouden - ben ik ook met hem tegen gekomen. Ik ben met enige regelmaat woest geweest, woest op de consulent die er niets van snapt, op het systeem dat niet werkt. Mijn broer kreeg huishoudelijke hulp, maar dat werkte niet. Daarom deden we twee jaar lang samen elke zaterdag het huishouden. Daarna is hij het zelf gaan doen en belde me op zaterdag trots wat hij allemaal gedaan had.
Mijn broer heeft nog steeds begeleiding. Maar we hebben de weg naar boven gevonden. Samen, maar vooral hij!

Norbert Strijker is werkzaam als Wmo-adviseur en ondersteunt cliënten met hun zoektocht naar hulp bij oa gemeentes en zorgaanbieders.

Bekijk de tv-uitzending over de bezuinigingen op huishoudelijke hulp: