"Wat als reacties op sociale media geen pluimen zijn?"

De Schijnwerper van Kefah Allush

In onze rubriek ‘De Schijnwerper’ vragen we bekende christenen hun licht te laten schijnen over een thema dat hen na aan het hart gaat. Deze week vraagt EO-presentator Kefah Allush zich af welke uitwerking negatieve reacties op sociale media hebben. "Als de reactie op onze eerste serie was geweest ‘donder op met je verheerlijking van die haatbaarden’ in plaats van ‘boeiend, dat inkijkje in die wereld die aan de onze grenst’, was er dan een serie twee en een serie drie geweest?"

"Wat als reacties op sociale media geen pluimen zijn?"

De afgelopen weken was, na maanden van voorbereidingen, reizen, opnamen en montages, onze serie Van Atlas naar Arabië op televisie. En wat je dan als programmamaker doet, ik althans wel, is tijdens elke uitzending gespannen álle reacties op social media opzoeken. Vooral twitter is daarbij een dankbaar medium (elke keer als je refresht wéér een nieuwe lading reacties). En hoewel ik weet dat mensen die op twitter reageren geenszins representatief zijn voor alle kijkers, laat staan alle Nederlanders, toch beschouw ik het op dat moment als een maatstaf die aangeeft of wat we met veel liefde maar vaak ook pijn en moeite gemaakt hebben, in de smaak valt bij de mensen voor wie we dat doen. Nou mag ik niet klagen hoor, tenminste…als het gaat om de reacties op onze reisseries, die zijn vrijwel zonder uitzondering behoorlijk aardig voor ons. En terwijl ik bij het lezen van al die vriendelijke woorden met enige regelmaat glunderend door het leven ga, maak ik me ook grote zorgen over mijn eigen opstelling.

‘Wát?’, zult u denken, ‘er is toch mis met blij zijn met twittercomplimentjes.’ En daarin heeft u ook gelijk (voor zover u inderdaad ‘wát?’ dacht). Maar dat platform staat niet echt bekend als een gemeenschap van lieve, knuffelende lieden die elke aanleiding aangrijpen om pluimpjes uit te delen. Integendeel, twitter wordt niet zelden omschreven als het domein van naarlingen die beschermd door anonimiteit hun hatelijke gal spuien over alles en iedereen. En als u een tijdje ‘rondloopt’ op dat twitter zult u zich niet verbazen over die laatste beschrijving. Het gaat er inderdaad vaak ruig aan toe. Ik zie in elk geval vaker narigheid dan aardigheid voorbij komen.

Verstrekkende gevolgen

Op zich kun je dit allemaal vaststellen en je schouders erbij ophalen. Ware het niet dat ik bij mezelf zie dat ik beïnvloed word door al die berichten. In mijn geval zijn ze positief, dus ik voel me bevestigd en neem me voor op de ingeslagen weg voort te gaan. Ik heb het gevoel dat het publiek begrijpt wat ik als journalist en programmamaker wil vertellen en dat het waardeert dat ik deze zaken te berde breng. Al weet ik ook dat die twitteraars geen werkelijke afspiegeling van het kijkerspubliek zijn, tóch heeft het dat effect mij. En niet alleen op mij. Ook de boven mij gestelden die beslissen over toekomstige projecten wegen die reacties mee in hun beslissingen. Dus na Van Nablus naar Ninevé kwam Van Ninevé naar Nazareth, en daarna Van Atlas naar Arabië.

Maar wat nu als die reacties geen veren in konten of pluimen op hoeden zijn? Wat als je wordt afgebrand door een paar boze types die hun drek uitstorten over jouw verhaal? Blijf je dan doorgaan met het maken van dergelijke verhalen? Blijft je hoofdredacteur of je netmanager je dan klussen toekennen? Ook in dit geval gaat het niet om een representatieve groep mensen. Toch ontstaat er een negatieve dynamiek. Als de reactie op onze eerste serie was geweest ‘donder op met je verheerlijking van die haatbaarden’ in plaats van ‘boeiend, dat inkijkje in die wereld die aan de onze grenst’, was er dan een serie twee en een serie drie geweest?

Of overdrijf ik nu en vormen social media helemaal niet een quasi-werkelijkheid die verstrekkende gevolgen heeft voor de echte werkelijkheid?