Drie dilemma's over antisemitisme

Gaan grappen of uitspraken over joden soms te ver?

Jodenhaat is steeds meer aanwezig, mede door politieke polarisatie en het gemak waarmee haat zich verspreidt via social media en online fora. Moeten we niet wat meer gaan letten op wat we zeggen en grappig vinden? Of worden we dan te politiek correct? Belemmert het taboe rondom antisemitisme niet de mogelijkheid om kritiek te leveren op Israël? En mag je tegenwoordig niet gewoon zeggen wat je vindt? Dit zijn allemaal complexe vragen, die de discussie rondom jodenhaat bemoeilijken. Hieronder vind je voorbeelden met de vraag wat nou echt antisemitisch is en wat niet.

Drie dilemma's over antisemitisme

Definitiekwestie

Het is allereerst goed om te weten dat de discussie rondom de definitie van antisemitisme al best ingewikkeld is. Volgens International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA) luidt de definitie, die onder andere wordt erkend door de Nederlandse staat, als volgt: "Antisemitisme is een bepaalde perceptie van Joden, die kan worden uitgedrukt als haat tegen Joden. Retorische en fysieke manifestaties van antisemitisme zijn gericht tegen Joodse of niet-Joodse individuen en/of hun eigendom, jegens instellingen van de Joodse gemeenschap en religieuze voorzieningen."

Er is vanuit verschillende hoeken veel kritiek op deze definitie: er wordt geen duidelijk onderscheid gemaakt tussen werkelijk antisemitisme en kritiek op de Israëlische regering. Hierdoor bestaat het risico dat Israël-kritiek wordt vermengd met werkelijk antisemitisme.

Dilemma cartoon

Cartoon van Trump en Netanyahu uit de NYT
Cartoon van Trump en Netanyahu uit de NYT

Een duidelijk voorbeeld van het definitieprobleem, is te zien bij bovenstaande gecensureerde cartoon uit de New York Times. Hierin wordt de Israëlische premier Netanyahu afgebeeld als blindengeleidehond van de Amerikaanse president Trump, die een zonnebril en een keppeltje draagt. De vraag hier is dus is of de beeldtaal antisemitisch is of gewoon een politiek commentaar van de cartoonist? De Times vond de ophef rondom de cartoon in ieder geval reden genoeg om per direct te stoppen met het publiceren van spotprenten.

Dilemma spreekkoren

Feyenoord - scum en wie niet springt is een jood

Zijn spreekkoren bij supporters ook antisemitisch? Het lied ‘Wie niet springt is een Jood’ was tijdens de laatste klassieker weer te horen in de Kuip. Afgelopen winter is het Openbaar Ministerie samen gaan werken met de KNVB, supportersvereniging en de Anne Frank Stichting om het antisemitisme bij Feyenoord aan te pakken. Dit allemaal op initiatief van de Joodse gemeenschap in Rotterdam. 

Dilemma foute grappen

Theo Maassen Adolf Hitler

Theo Maassen staat bekend om de harde grappen die hij maakt en wordt daarom vaak teruggefloten. Maar wanneer ga je nou té ver met een grap? Kan je eigenlijk wel te ver gaan met een grap? In het bovenstaande fragment zoekt Maassen de grens op van wat er allemaal gezegd kan worden over de Holocaust met uitspraken als: ‘Hitler, de man van zes miljoen.’

Wat vind jij? Gaan deze voorbeelden te ver of moet het gewoon kunnen? Discussieer mee op Facebook!