Taboes? Graag!

Waarom er niks mis is met taboes

Taboes zijn er om doorbroken te worden. Althans, dat gevoel bekruipt me als ik mijn werk als redacteur bij NieuwLicht doe. Zodra ik de research in duik bij gevoelige kwesties als abortus of levenseinde, stuit ik altijd op politici of BN-ers die pleiten voor taboe-doorbraak. Opvallend en naar mijn idee ook niet altijd terecht. Want wat is er mis met een beetje taboe?

Taboes? Graag!

Wat is een taboe eigenlijk?

Volgens de Van Dale betekent het woord taboe 'iets dat verboden is om over te spreken, iets dat niet gedaan of gezegd mag worden'. Helder. Over de onderwerpen waar ik over schrijf, mag weldegelijk gesproken worden. Ze verschijnen in de media en zijn onderwerp van debat. Desondanks klinkt regelmatig de oproep voor taboedoorbraak. Maar welk taboe moet er eigenlijk doorbroken worden, als er toch al vrijelijk over gesproken wordt? 

Het doorbreken van taboes lijkt dus te gaan om het kunnen praten en handelen op individueel niveau. Op beschouwend niveau communiceren we zonder terughoudendheid over bijvoorbeeld abortus, of we nu voor- of tegenstander zijn. Vertellen over je eigen ervaring is een ander verhaal. Op Twitter moet de hashtag #praatoverabortus hier verandering in brengen. Het zelfde geldt voor een onderwerp als schulden. We vinden het allemaal rot voor degenen die erin zitten en doneren openlijk aan de Voedselbank. Maar aan je omgeving vertellen dat je zelf in de schuldsanering dreigt te raken, is van een andere orde. Een taboe.

Prins Harry doorbreekt taboe over psychische problemen

Steeds meer publieke namen zetten zich in om taboes te doorbreken. Zo leggen Prins Harry en Oprah Winfrey momenteel de laatste hand aan een documentaireserie over geestelijke gezondheid. Hiermee wil hij het taboe op psychische problemen doorbreken, iets waar hij na de dood van zijn moeder zelf ook mee te kampen had.

Ook radiopresentator Stephan Bouwman deelde vorig jaar tijdens zijn programma dat hij depressief was en hoopte met zijn openhartigheid het 'achterlijke taboe' hierop te doorbreken.

Stephan doorbreekt taboe: “Ik voel me gewoon klote" // Stephan Bouwman

BDSM, LHBT en mannenmishandeling

Er zijn weinig onderwerpen die de taboedoorbraakdans ontspringen. Zo erkent de universiteit van Gent een BDSM-studentenvereniging, zodat studenten met een seksuele voorkeur voor bondage en machtsonderwerping, daar ruimte aan kunnen geven. De expositie Queer! heeft als doel het taboe op zelfmoord bij LHBT-ers te doorbreken. En ook een onderwerp als mannenmishandeling mag zo langzamerhand gespreksonderwerp zijn tijdens de wekelijkse kroegavond met vrienden.

Is een taboe niet voor niks taboe?

Goed nieuws dus. Alles mag op tafel, geen onderwerp wordt meer geschuwd. In het begin wellicht nog onwennig en gepaard met grappen of gegiebel, maar rode vlekken in de nek zullen al gauw niet meer nodig zijn, toch? Of wel? Schieten we misschien door met onze hang naar transparantie? Zijn taboes niet voor niks al jaren taboes?

Begrijp me niet verkeerd. Als iemand in de problemen zit, moet diegene hulp krijgen. Of het nu gaat om mentale problemen, issues met seksuele geaardheid of financiële ellende. Goede zorgvoorzieningen en overheidsinformatie moeten die hulp vindbaar en laagdrempelig maken. Bovendien zal je -voordat je hulp krijgt- ook echt eerst zelf openheid van zaken moeten geven aan familie, een goede vriend of aan je huisarts. En dat kan pas als ook moeilijke onderwerpen bespreekbaar mogen zijn. Het liefst zonder schaamte. Maar moet ook alle gêne rondom dit soort persoonlijke problematiek verdwijnen?

De gêne voorbij

De gêne voorbij willen, is helemaal niet nodig. Waar schaamte uitgaat van iets wat je fout gedaan hebt, gaat het bij gêne om gevoelens van ongemak. Als we met het doorbreken van taboes de schaamte willen doorbreken; eens. Je hoeft je niet te schamen als je mishandeld bent, door een aantal verkeerde keuzes in de schulden zit of je na je bevalling geen roze, maar een zwarte wolk hebt. Kan je niks aan doen.

Maar een beetje gêne kan helemaal geen kwaad. Sommige dingen zijn nu eenmaal niet gemakkelijk en hoeven dat wat mij betreft ook niet te worden. Prima dat je als student voorkeur hebt voor BDSM, maar dat hoeft niet bij oma op de koffie besproken te worden. Dat mag je lekker voor jezelf en je BDSM-studievrienden houden. Abortus laten plegen? Wat mij betreft moet iedereen daar z'n eigen keuze in kunnen maken. Maar tegelijkertijd heb je wél de keuze gemaakt iets levends uit je lichaam te laten verwijderen. Het lijkt me niet meer dan logisch dat je daar een vorm van ongemak bij voelt. Misschien zelfs een beetje schaamte, afhankelijk van de situatie en de persoon. 

Faciliteren, normaliseren, maar niet emanciperen

Ik denk dat het goed is dat we hulp faciliteren, dat we het maatschappelijk debat normaliseren, maar moeten we alles willen emanciperen? Moet elk onderwerp even gewoon zijn als het andere? Of kan teveel openheid op een gegeven moment in je nadeel gaan werken? 

Het binnenskamers houden van gevoelige onderwerpen heeft een functie. Taboes helpen om sociale verhoudingen vorm te geven. Hoewel social media anders doet vermoeden, hoeven we niet alles met de hele wereld te delen. Mogen we gêne ervaren wanneer we een pornoverslaving blijken te hebben, in een postnataal zwaktemoment onze baby iets aan willen doen of alleen ons werk kunnen verrichten met een dagelijkse snuif coke. Dat is nou eenmaal ongemakkelijk en dat mag het ook zijn.

In onze hang naar openheid en transparantie lijken we de functie van taboes te zijn vergeten. Het leven is nou eenmaal geen opeenstapeling van hoogtepunten. Het zit in de menselijke aard om niet alle vuile was buiten te hangen. Schaamte helpt ons toekomstige blunders te voorkomen en gêne is een normale emotie. Met een beetje taboe is helemaal niks mis.

 

Praat mee op Facebook: