'En de boer, hij ploegde voort'

De grens van het incasseringsvermogen bij boeren is bereikt

Femke Marije Wiersma kwam via Boer zoekt Vrouw in de agrarische sector terecht. Als beleidsadviseur voor de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) zet ze zich actief in voor de belangen van melkveehouders. Voor NieuwLicht schrijft ze over het boerenprotest: 'Boeren leggen de ploeg nu neer om duidelijk te maken dat zij gezien én gehoord moeten worden; hen komt recht toe.'

'En de boer, hij ploegde voort'

'Het is een kreet die illustreert dat boeren over een groot incasseringsvermogen beschikken. Gewend onder alle omstandigheden door te gaan. Als boerendochter, of zoon, leer je al jong omgaan met tegenslag. Een dier wat het, ondanks intensieve zorg, niet redt. Een oogst die, door weersomstandigheden, mislukt. Tijd om uitgebreid bij de pakken te gaan neerzitten is er niet; levende have –zowel dier als gewas- heeft zeven dagen per week aandacht en verzorging nodig. Zo laten veel boeren, weliswaar gelaten en onder enig protest aan de keukentafel, toenemende wet- en regelgeving op zich af komen. Vaak in ambtelijke kamertjes tot stand gekomen. Door mensen die zich in theorie bezig houden met vraagstukken, en de bijbehorende praktijk niet begrijpen. Zij zijn onzichtbaar voor de boer, die voelt zich daarbij niet gezien en gehoord.

Werkplezier verdwijnt

Regels blijven zich opstapelen. De oudere generatie melkveehouders heeft al eens een fors deel van hun bedrijf moeten inleveren door overheidsingrijpen; de introductie van het melkquotum in 1984. Ondanks dat er in 2015 aanzienlijk minder koeien waren dan in 1984, zagen (waarschijnlijk) hun opvolgers nog eens bijna 10% van hun bedrijf in rook opgaan in 2015, ten gevolge van gebrekkige wet- en regelgeving. Door de anti-landbouwclub is op sociale media een hetze tegen boeren gaande. Tel daar het economisch onzekere perspectief bij op. Er is in de tien jaar dat ik nauw verbonden ben aan de landbouw een kantelpunt ontstaan. De boer ploegt niet meer vanzelfsprekend voort. Er zijn meer factoren van invloed dan ik hier kan benoemen, maar veel boeren zijn het werkplezier kwijtgeraakt. Ik hoor tegenwoordig regelmatig hardop uitgesproken dat ze misschien beter kunnen stoppen. Dat ze hopen dat hun kinderen het bedrijf niet over willen nemen. Omwille van de last die het bedrijf met zich mee brengt. Als je de sector een beetje kent, weet je dat dergelijke uitspraken alarmerend zijn. In het agrarische gezin is het voortbestaan van dat bedrijf vrijwel altijd de belangrijkste kernwaarde.  Je wordt eigenlijk alleen boer als je op een boerderij geboren bent, jouw ouders je een groot deel van het opgebouwde vermogen doorschuiven, en ook broers en zussen hun recht op latere erven opgeven; ter wille van voortbestaan van het bedrijf.

De maat is vol

Ondanks dat de landbouw 70% stikstofemissiereductie gerealiseerd heeft sinds 1990, lijkt de stikstofcrisis vooral op deze sector te worden afgewenteld. De overheid wil legitiem (vergund) verkregen ruimte afnemen, waarbij niet precies duidelijk is waarvoor de boer geslachtofferd wordt of dat de inzichten rondom stikstof überhaupt toereikend zijn. De maat is vol. Het doet geen recht aan een sector die in troonredes regelmatig aangehaald is als stabiele economische motor -ook in tijden van crisis- onder Nederland. Nu het beter gaat met de BV Nederland krijgt juist die motor ‘stank voor dank’. Boeren leggen de ploeg nu neer om duidelijk te maken dat zij gezien én gehoord moeten worden; hen komt recht toe. De grens van het incasseringsvermogen is bereikt! Daarin hebben zij volkomen gelijk. Bezint eer ge begint: kom er niet te laat achter dat we die belangrijke motor moedwillig ontmanteld hebben.'