Journalistiek van de vrede

Een tegengif voor de verspreiding van arrogantie en haat

De toon van het maatschappelijk debat in Nederland is bij lange na niet zo gepolariseerd als in de Verenigde Staten. Ex-politica Mirjam Sterk vindt dat we ons toch zorgen moeten maken. '[...] ik denk dat ook wij risico lopen. Je hoeft daarvoor alleen maar de reacties op online-krantenberichten of Twitter te lezen.'

Journalistiek van de vrede

Impeachment

Vanuit mijn huiskamer in een groene wijk in Washington D.C. kijk ik naar de Amerikaanse televisie. Het grote woord is: impeachment. Het interessante van de Amerikaanse nieuwszenders is dat ze allemaal zeer gekleurd zijn. Zoveel zenders, zoveel meningen. Maar toch: deze keer lijkt de Amerikaanse president een grens over gegaan te zijn. Een buitenlandse regering inzetten om als president je eigen tegenkandidaat aan te vallen en betichten van fraude lijkt voor het eerst een echt serieuze bedreiging te zijn voor het presidentschap van Donald Trump.

Met een schuin oog kijk ik ondertussen ook naar Twitter. Het vormt een soort ondertiteling bij het nieuws. Er wordt flink gediscussieerd over de geldigheid van dit alles. Deze president is er als eerste bij om tegenstanders te beschuldigen van leugens en de journalisten van ‘fake stories’ en ‘alternative facts’. Nepnieuws en alternatieve feiten. Zijn tweets gaan vaak gepaard met krachttermen en zinnen in kapitalen.

Streep trekken

Het is bekend dat Trump mede dankzij de steun van grote groepen evangelicale christenen in het zadel is geholpen. Wat ik maar niet kan begrijpen is dat de steun vanuit deze groep voor deze president onverminderd groot lijkt. Wellicht steun je het beleid rond het tegengaan van abortus en immigratie, maar hoe kun je achter zo’n leugenachtige en manipulatieve leider blijven staan? Daar moet je toch een streep trekken?

Erover praten lijkt bijna een taboe. In de kerk waar ik afgelopen zondag was werd er alleen in heel bedekte termen over gesproken tijdens het gebed (‘speciaal in deze dagen’). Een christelijke kennis die ik bevroeg op hoe ze tegen de situatie aankeek, kon niet meer uitbrengen dan dat ze hoopte dat het snel weer voorbij zou zijn en het weer over de inhoud kon gaan. Ze durfde geen kleur te bekennen.

Politici draaien vaak, dat is van alle tijden. Maar aantoonbaar liegen. Manipuleren. Tegenstanders smeerlap noemen. Suggereren dat we vroeger wel raad wisten met spionnen (de doodstraf). Dreigen met een burgeroorlog. Het is ongekend. Als je hier geen streep zegt, wanneer dan nog wel?

Naar waarheid leven

Amerika is geen Nederland. Maar ik denk dat ook wij risico lopen. Je hoeft daarvoor alleen maar de reacties op online-krantenberichten of Twitter te lezen. Als ik kijk naar de toon van het klimaatdebat in Nederland waarop voor en tegenstander elkaar aanvallen met verwijten van nep nieuws en alternatieve feiten zijn ook wij aardig op weg. Het wachten is op een politicus zonder moreel kompas die deze taal zich toe-eigent. Dan hebben we onze eigen Trump.

Fake news. De paus heeft er vorig jaar al voor gewaarschuwd. “Fake news is een teken van een onverdraagzame en overgevoelige instelling en leidt enkel tot de verspreiding van arrogantie en haat. Dat is het eindresultaat van onwaarheden”, voegde hij eraan toe. Fake news demoniseert anderen. Daarom breekt hij een lans voor een “journalistiek voor de vrede”.

Het is een belangrijke oproep. Een journalistiek voor de vrede. Maar het is niet genoeg. De ontmaskering van alle valse profeten die hun gevaarlijke ideologie kleuren met de haat tegen de ander vraagt om een inzet van ons allemaal. En in het bijzonder van diegenen die leven naar het Boek dat spreekt over naastenliefde en waarheid. Een streep trekken omwille van de vrede. Of dat nu in Amerika is of in Nederland.