Online gezondheidsinformatie: biedt het rust of creëert het chaos?

Zodra de herfst zijn intrede doet, begint Nederland te snotteren en kuchen. Het zet ons direct aan het denken. We surfen het internet op en stellen zelf een diagnose. We worden echter vaak niet goed geïnformeerd online. Het gevolg: onnodige paniek en met brandspoed naar de huisarts. Volgens het blad Huisarts & Wetenschap zoekt ongeveer twee derde van de patiënten af en toe hun klachten op vóór een bezoek aan de huisarts. Een derde van de patiënten doet dit vaak of altijd. Is het een positieve of negatieve ontwikkeling voor de gezondheidszorg dat wij toegang hebben tot veel online-informatie?

Online gezondheidsinformatie: biedt het rust of creëert het chaos?

Onnodige doktersbezoeken

Je zou denken: als mensen online informatie kunnen vinden, dat het aantal huisartsbezoeken omlaaggaat. Dit is echter niet het geval. Veel patiënten praten zichzelf namelijk een ziekte of aandoening aan, die zij uiteindelijk niet blijken te hebben. Dit fenomeen heet hypochondrie; mensen denken dat zij lijden aan een ernstige ziekte en koppelen elk lichamelijk verschijnsel aan dit idee. Het is moeilijk voor hen om dit idee uit hun hoofd te zetten. Vervolgens willen patiënten hun klachten bespreken met de huisarts en hopen op een doorverwijzing naar een gewenste specialist. Dit kost veel geld en al helemaal wanneer de bezoeken niet nodig blijken te zijn. Daarnaast wordt het moeilijker om een huisarts te bezoeken door het toenemend tekort in Nederland. Dit zorgt ervoor dat steeds meer mensen zichzelf proberen te diagnosticeren aan de hand van het internet. Deze vorm van Hypochondrie heeft een eigen naam gekregen: Cyberchondrie. 

Cyberchondrie zorgt ervoor dat mensen tegenwoordig meer het heft in eigen handen nemen. Mensen zijn mondiger geworden tijdens hun bezoek aan de huisarts. Vroeger legde de huisarts jou uit wat je klachten betekenden en welke medicijnen je moest nemen. Nu spreken patiënten artsen sneller tegen. Ze zijn immers beter van tevoren geïnformeerd. Ook discussiëren zij vaker over de beste behandelingsopties. Het is een trend geworden dat patiënten willen meedenken in het behandelingsproces en niet meer alles van huisartsen aannemen.

Dokters vs. Internet 

In het tv-programma Dokters vs. Internet van de KRO-NCRV spelen twee teams tegen elkaar. Een groep huisartsen staat tegenover een groep BN’ers, die aan de hand van een aantal klachten van een patiënt een diagnose moet stellen. De huisartsen gaan samen in overleg en de BN’ers mogen het internet gebruiken als informatiebron. Uit dit programma kan geconcludeerd worden dat 'internetdiagnosticeerders' toch vaak de verkeerde diagnose stellen. 

eHealth

Natuurlijk is niet elke gezondheidswebsite incorrect. Er zijn ook websites gemaakt door huisartsen om patiënten van de juiste informatie te voorzien. Het online vinden en toepassen van gezondheidsinformatie wordt ook wel eHealth genoemd. Maar hoe weet je nou welke websites betrouwbaar zijn?

Volgens een onderzoek van Diviana & Meppelink is er verschil in bestaande criteria en eigen bedachte criteria om te beoordelen of informatie op een website betrouwbaar is. Onder zelfbedachte criteria vallen: een professionele lay-out van de website, informatie die eigen ideeën bevestigt, een hoog aantal bezoekers van de website en het subjectieve gevoel dat de website betrouwbaar is. Criteria waar mensen wél op kunnen vertrouwen: aanwezigheid van een certificaat, verwijzingen naar auteurs, medische verwijzingen, tonen van reclames en aanwezigheid van verklarende plaatjes of video’s. Mensen maken echter te weinig gebruik van bestaande criteria en baseren hun conclusies toch op eigen bedachte criteria.

Oplossingen

Door de komst van het internet hebben wij veel informatie tot onze beschikking. Op ieder moment van de dag kunnen we alles over onze gezondheidsklachten opzoeken. Of dat iets goeds is, blijft een vraagstuk. Aan de ene andere kant zijn veel websites betrouwbaar, maar toch blijft het lastig om de juiste criteria te gebruiken om informatie te zoeken. Hierdoor komen huisartsen steeds meer in conflict met patiënten die beweren een aandoening of ziekte te hebben. Het aantal onnodige (huis)arts bezoeken loopt daardoor op. De vraag is nu hoe mensen het beste online informatie kunnen interpreteren. Moet eHealth verder ontwikkeld worden? Wat vind jij?