Christenen op de barricades van het klimaatdebat

Als green officer bij ontwikkelingsorganisatie Hivos ziet Rita Poppe een belangrijke rol weggelegd voor christenen. Juist zij zouden de overheid moeten aanspreken in het klimaatdebat. Poppe: ‘Gezien de urgentie van klimaatverandering en de traagheid waarmee benodigde verandering tot stand komt, zouden christenen en kerken zich veel actiever moeten opstellen voor het klimaat.’

Christenen op de barricades van het klimaatdebat

De waarschuwingen voor de ernstige gevolgen door klimaatverandering vliegen ons om de oren.  Denk aan berichten over natuurrampen, hevige regenval of hittegolven. En vergeet niet de rapporten over het gapende gat tussen wat we zouden moeten doen tegen klimaatverandering en wat we feitelijk doen. Behoorlijk beangstigend, en soms ook ontmoedigend.

Tegelijkertijd zijn er hoopgevende berichten over hoe burgers hun eigen duurzame energievoorziening realiseren. Ondernemers zetten mooie bedrijven op voor duurzame kleding. Het carpoolen neemt toe. En mensen verenigen zich wereldwijd tijdens klimaatmarsen om
overheden te vragen om verandering.

Verandering begint niet bij jezelf

Klimaatverandering houdt burgers en overheden bezig – maar het resultaat is onvoldoende. Hoe kan dat toch? Het recente pleidooi van Roxane van Iperen in Vrij Nederland, waar zij stelling neemt tegen consumentenactivisme, zette mij flink aan het denken. Zij stelt dat een duurzame wereld helemaal niet bij jezelf begint. Van Iperen is kritisch op de gedachte dat consumenten door middel van individuele acties verandering kunnen realiseren. Volgens Van Iperen zet het mensen alleen maar tegen elkaar op: iedereen die de ‘verkeerde’ beslissing neemt, wordt tot vijand gemaakt.

Het idee achter het consumentenactivisme is marktwerking. Als de vraag naar producten die bijdragen aan klimaatverandering daalt, zal het aanbod hiervan ook dalen. Volgens Van Iperen zit hier de denkfout. Onze systemen zijn zo complex dat de aanpassing van ons consumentengedrag niet helpt om verandering te realiseren. Alles hangt met elkaar samen en de invloed van bedrijven is bijzonder groot en ondoorzichtig. Er zijn veel drastischere maatregelen nodig.

Echte verandering vraagt daadkrachtige overheden die keuzes durven maken tegen korte-termijn bedrijfsbelangen. Dit is nodig voor het realiseren van een goed en leefbaar klimaat en een maatschappij waarin het welzijn van burgers centraal staat.

De rol van de kerk

Hierin is ook een grote rol voor kerken en christenen weggelegd, die dit nu nog onvoldoende waarmaken. Waar is de kerk in het klimaatdebat? In het aanvoeren van klimaatmarsen? In het vragen om maatregelen ten gunste van het klimaat en daarmee het welzijn van burgers? In het wijzen op de enorme impact op kwetsbare mensen in ontwikkelingslanden die het meest te lijden hebben onder de gevolgen? De kerk, die het goede voor mens en schepping voor ogen heeft, zal zich actief en consequent moeten roeren in het klimaatdebat en overheden moeten aanspreken.

Zorg voor schepping en klimaat

Toch geloof ik ook dat individuele acties, naar ieders vermogen, zinvol zijn. Christenen zouden daarom meer dan ze nu doen het voortouw moeten nemen in het maken van verantwoorde keuzes en het inspireren van hun omgeving. De mogelijkheden liggen voor het oprapen bij thema’s als voedsel, kleding, energie en reizen.

Waar onderlinge zorg vanzelfsprekend is, zou zorg voor de schepping en het klimaat dat ook moeten zijn. Wat mij betreft wordt 2020 daarom het jaar waarin kerken en christenen een centrale rol innemen in het klimaatdebat en laten zien hoe het ook kan.