Logisch dat jongeren conservatiever worden

Volgens onderzoek is conservatisme weer in opkomst. Verassend genoeg is dit vooral onder jongeren het geval. Columnist Paul van der Bas vindt het eigenlijk best logisch: ‘namelijk: het is rebels om conservatief te zijn.’

Logisch dat jongeren conservatiever worden

Jongeren worden steeds minder progressief. Dat stelt een nieuw onderzoek van de Universiteit van Tilburg. De onderzoekers ondervroegen mensen van verschillende leeftijden over de onderwerpen abortus, euthanasie, homoseksualiteit, echtscheiding en zelfdoding. De eerste conclusie: gemiddeld wordt Nederland steeds progressiever. Met name homoseksualiteit is geen enkel punt van discussie meer in onze samenleving. Dat is allemaal niet enorm verbazingwekkend.

Veel opvallender was de uitkomst over de opvattingen van de jongste onderzochte leeftijdsgroep. Wat bleek? Die groep - geboren tussen 1990 en 1999 - is net wat conservatiever dan de generaties vóór hen. Dat is uniek. De heersende opvatting was altijd: jongeren zijn progressiever dan ouderen, en daardoor wordt de maatschappij steeds minder conservatief. Dat idee staat nu onder druk: Nederland wordt weliswaar progressiever, maar die trend komt niet van de jongste generatie.

Conservatieve opleving

Is een conservatieve opleving in aantocht? Om dat zeker te weten is meer onderzoek nodig. We weten immers niet of er sprake is van een trend of van een eenmalige afwijking. Maar persoonlijk denk ik dat de uitkomst van dit onderzoek geen toeval is.

Zelf ben ik - geboren in 1992 - een voorbeeld van zo’n conservatieve jongere. Maar wat houdt dat nu eigenlijk in? Voor mij persoonlijk betekent ‘conservatief’ een waardering voor de organische manier waarop onze samenleving is gegroeid. Neem bijvoorbeeld het idee van het gezin. Twee mensen beloven elkaar eeuwige trouw en voeden samen hun kinderen op in één huishouden.

De conservatieve opvatting van het gezin als hoeksteen van de samenleving wordt door sommigen gezien als een achterhaalde opvatting. Een ouderwetse visie, die te weinig ruimte biedt aan alternatieve gezinsvormen. Maar een conservatief zegt niet dat alternatieve gezinsvormen slecht zijn of dat mensen niet de vrijheid moeten hebben om hun eigen keuzes te maken. De conservatief zegt wel: het gezin bestaat niet toevallig. Het is de opgetelde wijsheid van tientallen generaties voor ons. Iets dat eeuwenlang zijn nut heeft bewezen. Het is kortzichtig om dat zonder pardon weg te zetten als ouderwets.

Rebellie tegen progressieve mainstream

Waarom zijn jongeren conservatiever? Het onderzoek geeft alvast een mogelijke verklaring. Er zou namelijk sprake kunnen zijn van een culturele backlash, terugslag. Dat houdt in dat samenlevingen een conservatieve reflex vertonen als antwoord op een snelle toename in progressiviteit. En die reflex komt dus niet van “oude witte mannen”, maar juist van jongeren.

Onlangs gaf ik in het EO-programma Dit Is De Dag nog een verklaring voor het nieuwe conservatisme. Namelijk: het is rebels om conservatief te zijn. Jongeren van ná 1990 zijn opgegroeid in een samenleving waarin abortus, euthanasie of echtscheiding de normaalste zaak van de wereld zijn. De mainstream is progressief, zeker in het onderwijs. Kritische vraagtekens bij progressieve verworvenheden worden doorgaans niet gewaardeerd. Jongeren hebben de natuurlijke neiging om te rebelleren tegen de vastgeroeste denkbeelden van de generatie vóór hen, en tegenwoordig is er geen betere manier om rebels te zijn dan het uitdragen van conservatieve opvattingen.

In de jaren ’60 was het enorm rebels om links te zijn, vandaag de dag is het precies andersom. Logisch dus dat jongeren conservatiever worden! Wat mij betreft een positieve ontwikkeling. De progressieve mainstream kan best wat tegengas gebruiken.