Vrouwenquotum leidt tot betere kandidaten

Maandag stemt de Tweede Kamer over een vrouwenquotum voor de top van het bedrijfsleven. De Sociaal-Economische Raad (SER) adviseerde eerder dit jaar om een quotum van 30 procent bindend te maken voor een betere verhouding tussen mannelijke en vrouwelijke commissarissen.

Vrouwenquotum leidt tot betere kandidaten

Positieve discriminatie stuit op weerstand. Tegenstanders zeggen: de kwaliteit van kandidaten moet doorslaggevend zijn. De vrouw zou uit zichzelf moeten opklimmen, anders is ze een Excuus Truus. Maar uit onderzoek blijkt juist dat de beste kandidaat vaker naar boven komt als er wél een quotum is. Hoe zit dat? 

Mensen geloven graag dat de wereld rechtvaardig is en dat iedereen gelijke kansen heeft, zegt hoogleraar en sociaal-psycholoog Naomi Ellemers van de Universiteit Utrecht. Maar ons oordeel over anderen wordt gekleurd door stereotype verwachtingen. En vrouwen zijn daar de dupe van. 

Vooroordelen benadelen vrouwen

Sociale experimenten laten steeds opnieuw zien dat kenmerken bij vrouwen anders worden beoordeeld dan precies dezelfde kenmerken bij mannen, schrijft Ellemers in het Financieel Dagblad. Een man die weinig risico neemt, wordt als veelbelovend en verstandig gezien. Een vrouw wordt juist onervaren en onzeker genoemd. En successen van een team schrijven we meer toe aan de mannelijke teamgenoten dan aan de vrouwelijke teamgenoten, ook als dat niet klopt. 

Bij sollicitatieprocedures werken dit soort vooroordelen in het nadeel van vrouwen, vond Channah Herschberg in haar promotieonderzoek. Vrouwelijke kandidaten voor academische functies worden lager ingeschat en minder gewaardeerd dan mannelijke concurrenten. Leden van sollicitatiecommissies zeggen soms letterlijk ‘ik geloof haar niet’, terwijl ze dat over mannen niet zeggen.

Bye bye middelmatige mannen

Dan is er nog de angst dat bedrijven minder winstgevend worden met meer vrouwen in de top, maar die angst lijkt ongegrond. Uit Zweeds onderzoek blijkt dat de kwaliteit van het werk toeneemt bij een vrouwenquotum, omdat de banen die eerst door middelmatige mannen werden vervuld, worden overgenomen door goede vrouwen. Diversiteit op de werkvloer leidt onder meer tot hogere omzet, meer creativiteit en meer tevredenheid onder personeel.

Vrouwenquotum in Noorwegen

In 2006 was Noorwegen het eerste land dat een vrouwenquotum voor bedrijven invoerde. Later volgden meer Europese landen. Voor bedrijven die het quotum niet haalden, volgden sancties. Het resultaat: in alle landen steeg het aantal vrouwen snel en de prestaties van de bedrijven bleven gelijk. 

In Nederland streeft het kabinet sinds 2013 naar 30 procent vrouwen in de top van het bedrijfsleven. Dit is echter een vrijblijvend streefcijfer waar geen gevolgen aan verbonden zijn. Het leidde niet tot een grote verandering: het percentage vrouwelijke bestuurders bleef hangen op 8,5 procent, het aantal vrouwelijke secretarissen ligt op 26 procent. Daarom concludeert de SER dat een bindend quotum onvermijdelijk is. 

Verplicht quotum voor beursgenoteerde bedrijven?

Maandag blijkt of Nederland het voorbeeld van Noorwegen volgt en het quotum verplicht stelt voor beursgenoteerde bedrijven. De beslissing zal hoe dan ook veel losmaken. Hoogleraar Ellemers zegt dat impliciete aannames over vrouwen moeilijk te bestrijden zijn. Een quotum helpt om het proces te versnellen.