Massatoerisme: kwaal of kans?

Explainer

Drones in je tuin, toeristen op je tuinbank of je bel die met enige regelmaat gaat, omdat toeristen naar het toilet willen. In Nederland vindt steeds meer overlast plaats door massatoerisme. Kinderdijk, Giethoorn en Amsterdam worden overspoeld door toeristen, tot grote ergernis van de bewoners. Zeker nu Nederland op de zevende plaats in de top tien van beste bestemmingen wereldwijd staat (Lonely Planet), zal het aantal toeristen er niet minder op worden. Hoe voorkomen we dat mooi Nederland net als Venetië verzuipt in het massatoerisme?

Massatoerisme: kwaal of kans?

In de afgelopen jaren is het toerisme enorm gestegen. Redenen hiervoor zijn de groeiende welvaart en de dalende prijzen van vliegtickets. Zo groeide in 2017 het aantal toeristen wereldwijd met zeven procent tot een totaal van 1,3 miljard. Deze trend zien we ook terug in Nederland. Het aantal toeristen dat naar Nederland komt stijgt ieder jaar. In 2017 nam dit aantal met bijna negen procent toe en daarmee is het de sterkste groei sinds 2006. Amsterdam is veruit de populairste bestemming voor buitenlandse toeristen. Deze stad ontving in 2017 6,7 miljoen buitenlandse hotelgasten. Er wordt verwacht dat het toerisme in de komende jaren extreem zal toenemen, doordat de middenklasse in India en China (landen met een groot aantal inwoners) stijgt. Doordat reizen steeds toegankelijker wordt, neemt toerisme dus ook toe.

Ontkenning

Stephen Hodes (71) komt oorspronkelijk uit Zuid-Afrikaka en heeft veertig jaar in Amsterdam gewoond. Drie jaar geleden is hij vertrokken naar Muiden. Hij zette de denktank Amsterdam in  Progress  (AiP) op,  bestaande uit ongeveer zeshonderd inwoners van de stad die plannen ontwikkelden om  “balans in de stad” te creëren.  AiP  is gestopt, omdat volgens Hodes het gemeentebestuur, de raadsleden en ambtenaren  niet  het probleem van massatoerisme  erkennen. Hodes schrijft dit  in een open brief op zijn website:  ‘De Muur van Ontkenning’.  

Om het toerisme in Amsterdam te beheersen, zijn er volgens Hodes vier maatregelen nodig:   

  • Lelystad Airport van tafel  
  • Quotum voor vluchten van en naar Schiphol  
  • Minder cruiseschepen naar Amsterdam   
  • Hotelstop voor de héle regio Amsterdam.  

  “Als je die vier dingen doet, zit je aan de knoppen van de toevoer.” Maar daarvoor is lef nodig, zegt Hodes, en de wil om impopulaire beslissingen te nemen. “Er is geen politicus die erop zit te wachten om te zeggen: ‘Het gaat helemaal mis, we moeten ingrijpen’.” 

"Niet alles hoeft te wijken voor toerisme"

Peter Paul Klapwijk heeft Kinderdijk uit het slop getrokken toen het bijna failliet ging in 2010, door een scherp marketingplan op te tuigen om bezoekers te trekken. Achteraf ziet hij de schade die dat heeft aangericht. De leefomgeving van de bewoners werd vergeten. Peter Paul zegt nu: "Niet alles hoeft te wijken voor toerisme. De leefomgeving van bewoners moet gewaarborgd blijven."

Economisch voordeel

De toename van toerisme in ons land brengt niet alleen maar negativiteit met zich mee, er zitten namelijk ook voordelen aan. Zo levert het economisch veel op. Uit cijfers van het CBS blijkt dat in 2018 de totale bestedingen die toeristen deden voor, tijdens en na hun verblijf, in totaal 87,5 miljard euro bedroegen. Dat was 4,1 procent meer dan het jaar ervoor (rekening houdend met de gestegen prijzen in ons land). Meer uitgaven betekent ook meer werk. Het aantal banen binnen de toeristische sector nam toe met 3,6 procent. De toegevoegde waarde van deze sector steeg hierdoor met 7,1 procent naar 30,4 miljard euro.

Is er wel sprake van massatoerisme?

Gabriella Esselbrugge is opgegroeid in Giethoorn en runt daar een hotel. Jaren geleden kwam ze in actie om meer toeristen naar Giethoorn te krijgen, wat ook wel Hollands Venetië wordt genoemd, en ondernemers zijn daar erg blij mee. Ze vraagt zich dan ook sterk af of er wel sprake is van massatoerisme in Giethoorn.  

“Het probleem zit vooral bij de grote groepen toeristen die met Touroperators naar Giethoorn komen. Zij komen onbegeleid maar een uurtje het dorp in en dat zorgt voor overlast. Mijn oplossing zou zijn om de touroperators/gidsen op te voeden. Wat zijn onze regels waar toeristen zich aan moeten houden. Zoals het respect hebben voor de bewoners en haar omgeving, niet onbegeleid in een bootje varen etc. Dat moeten we duidelijk communiceren. Je moet ze niet meer onbegeleid het dorp in laten gaan en hun gedrag beïnvloeden.” Aldus Gabriëlla.