Massatoerisme? Niet in Bhutan!

Hoe dit Himalayakoninkrijk zijn cultureel erfgoed beschermt

Bhutan, het laatst overgebleven Himalayakoninkrijk, is niet alleen uniek om zijn locatie, maar ook om z’n levensfilosofie. Bhutan hanteert namelijk het Bruto Nationaal Geluk. Een van de manieren om dit geluk te waarborgen, is de beperking van het massatoerisme. Hiermee beschermen de Bhutanesen hun normen, waarden en culturele traditie.

Massatoerisme? Niet in Bhutan!

In onze aflevering over massatoerisme, laat Tijs zien hoe dorpen als Giethoorn en Kinderdijk overspoeld worden door toerisme. Het gevolg: onleefbare situaties voor de bewoners, waarin hun privacy veelvuldig geschonden wordt. Het tegengeluid dat er klinkt, heeft alles te maken met economisch belang. Toerisme stimuleert nou eenmaal de economie en ook in Nederland is dat nog steeds een belangrijke drijfveer. Waar de meeste landen hun succes meten aan hun financiële welvaart (Bruto Nationaal Product), is in Bhutan het welzijn van de bevolking minstens zo belangrijk. Om het land authentiek en leefbaar te houden, zijn toeristen slechts beperkt welkom.

Wie is er welkom Bhutan?

Kort door de bocht gezegd; Bhutan verwelkomt de rijke toerist, die daadwerkelijk iets bijdraagt aan de economie van het land. Om er rond te reizen, dien je 250 dollar per persoon per dag uit te geven aan accommodatie, sightseeing en een gids. Deze laatste is verplicht en begeleidt je naar alle bezienswaardigheden die het land te bieden heeft. Overigens ben je als toerist vrij om hier je eigen keuzes in te maken, hoewel het verplichte karakter van een toegewezen gids op voorhand anders doet vermoeden.

Ook de onherbergzame locatie van het land zorgt ervoor dat je al een behoorlijk bedrag kwijt bent, voordat je überhaupt een voet aan de grond hebt gezet. Vanuit Nederland kost het je sowieso een vliegticket naar Delhi, Bangkok of Singapore. Vanuit daar reis je met een directe vlucht verder naar Bhutan. Al met al kost tien dagen in het land van de Donderende Draak je al gauw rond de drieduizend euro per persoon. En dat is niet voor iedereen weggelegd.

Wat als...?

Bhutan en Nepal liggen hoog in de Himalaya

Wat zou er gebeuren als Bhutan wel z'n poorten zou opengooien? Wat als studenten, backpackers en wereldreizigers van alle pluimage welkom zouden zijn? Dan zou er hoogstwaarschijnlijk een tweede Nepal ontstaan. Een land dat veel weg heeft van Bhutan; hoog in de Himalaya, vol met boeddhistische schatten en rijk aan een uniek natuurschoon. Met als groot verschil dat Nepal overspoeld is door rugzaktoeristen, die soms wekenlang verblijven in hostels en zo low budget mogelijk reizen. Grote ketens als Starbucks, KFC en McDonalds spelen hier handig op in en bepalen nu samen met stupa's en ronkende tuktuks het straatbeeld. Hiermee heeft Nepal ingeboet aan authenticiteit zonder daar een substantiële financiële boost van te hebben gekregen. Pas sinds 2019 beleeft het land weer economische groei.

Hoe anders is de sfeer in Thimpu, de hoofdstad van Bhutan? Daar is geen buitenlandse keten te ontdekken. Geen fastfoodketens, maar lokale koffiebarretjes en traditionele ambachtswinkels. De reden; het bewaken van de authentieke uitstraling waar het land zo trots op is. Ook in de rest van het land is geen buitenlandse inmenging te bekennen.

Bergbeklimmen in Bhutan

Tekst gaat verder onder afbeelding

Het waarborgen van 's lands authenticiteit gaat verder dan het bepalen van het straatbeeld en het reguleren van de toeristenstroom. Ook gebruiken voortkomend uit religie worden door de overheid gekoesterd en beschermd. Een voorbeeld daarvan is het verbod op bergbeklimmen. Waar in Nepal inmiddels pretparkachtige rijen staan voor de beklimming van de Mount Everest, verbiedt Bhutan het beklimmen van hun Himalayapieken. Opnieuw gaat cultureel belang boven economisch belang.

 

Wat vindt de Bhutanees er zelf van?

Het is natuurlijk lastig om een antwoord te formuleren op de vraag 'wat de Bhutanees' van deze beperkende maatregelen vindt. Zoveel mensen, zoveel meningen, maar feit is dat Bhutan een parlementaire democratie is en een gekozen volksvertegenwoordiging het overheidsbeleid uitgevoert. Diezelfde volksvertegenwoordiging monitort elke paar jaar het welzijn van de bevolking door middel van een uitgebreide enquête, die inzicht moet geven in het algehele geluksniveau van de bevolking. Keldert het geluksniveau -om welke reden dan ook- dan biedt dat voor de overheid kans om in te grijpen. Alles voor het welbevinden van de bevolking.

Wel is het zo dat enkele duizenden Bhutanese studenten jaarlijks kiezen voor een studie in het buitenland. Niet alleen vanwege het feit dat er buiten de landsgrenzen een ruimer studie-aanbod is, maar ook uit nieuwsgierigheid naar die andere, modernere wereld. 

Ethisch dilemma

Een veelgehoord commentaar op de keuze die Bhutan maakt, is de opmerking dat je met deze manier van toerisme een privilege schept voor de rijken. Een terechte opmerking, want het is een feit dat dit inderdaad het geval is. Toch is het interessant om te kijken naar de relevantie van het commentaar, want wat weegt zwaarder? Enerzijds de ethiek van gelijke reismogelijkheden voor iedereen of anderzijds de bescherming van cultureel erfgoed en tradities? Of kort gezegd; moet een land kiezen voor zijn eigen normen en waarden of voor het behagen van de rest van de wereld? Zeg het maar...

We zijn benieuwd naar jouw mening over dit onderwerp. Praat mee op onze Facebookpagina of vul de poll op onze dossierpagina in.