Voltooid Leven als medicijn tegen eenzaamheid

Een van de meest gehoorde argumenten tegen de wet op Voltooid Leven, is dat je eenzaamheid moet aanpakken, in plaats van de optie voor de dood aanbieden. Een van de factoren die eenzaamheid verhogen, is het gebrek aan regie op het eigen leven. Is zelf kunnen kiezen voor de dood niet de ultieme vorm van levensregie en daarmee een mogelijke manier om eenzaamheid terug te dringen?

Voltooid Leven als medicijn tegen eenzaamheid

Zowel de ChristenUnie als de SGP zijn fel tegenstander van een wetsvoorstel voor hulp bij Voltooid Leven. Volgens SGP-voorman Kees van der Staaij moet er worden gezocht naar een oplossing voor ouderen die niet verder willen leven. Hij pleit voor een liefdevolle samenleving, waarin er aandacht is voor mensen die te kampen hebben met eenzaamheid. 

Eenzaamheid door gebrek aan regie

Eenzaamheid kent niet één, maar meerdere oorzaken. Deze kunnen elkaar verzwakken of versterken. Het onderzoek ‘Kwetsbaar en eenzaam’ van het Sociaal Cultureel Planbureau laat zien dat de belangrijkste veroorzaker van eenzaamheid het wegvallen van je levenspartner, gevolgd door het verlies van het ervaren van regie op het eigen leven is. Ook het gevoel afhankelijk te zijn van professionele zorg vergroot het gevoel van eenzaamheid bij ouderen.

Andere factoren die bijdragen aan het gevoel van eenzaamheid zijn gezondheidsverlies, het verlies van inkomen en een afname van het sociale netwerk. Veel van de initiatieven om eenzaamheid tegen te gaan zijn gericht op het laatste punt. Belangrijk en zeker van waarde, maar het echte pijnpunt lijkt dus in andere factoren te zitten.

Volgens Pia Dijkstra, initiatiefneemster van de Wet op Voltooid Leven geeft alleen al het idee van een keuzemogelijkheid rondom je eigen sterven rust. Al maakt niemand gebruik van de wet, dan nog is alleen het gevoel van controle hebben een gewonnen punt. Iets wat dus onderschreven wordt door het onderzoek. De kans krijgen om eigen keuzes te maken is van wezenlijk belang in het terugdringen van eenzaamheid.

Toch is zelfbeschikking op het eigen leven niet de enige factor die het gevoel van regie beïnvloedt. Zo kan bij mensen die geen sociale rol meer hebben (‘getrouwd’ of ‘werknemer’) een gevoel van machteloosheid ontstaan. Vanaf middelbare leeftijd neemt dit gevoel bij veel mensen toe, waardoor een hogere leeftijd vaak samengaat met een lagere mate van ervaren regie.

Eenzaamheid neemt af

Hoewel eenzaamheid onder ouderen een groot probleem is, is de individuele eenzaamheid de afgelopen twintig jaar iets afgenomen. Onderzoek van de Vrije Universiteit van Tilburg laat zien dat dit komt omdat ouderen van nu het gevoel hebben dat ze meer grip hebben op hun leven. De vermeende eenzaamheidsepidemie valt dus mee.

Ook het onderzoek van het SCP laat zien dat eenzaamheid wel toeneemt naarmate de leeftijd vordert. Vooral boven de 75 neemt het gevoel van eenzaamheid toe. Dit komt door het wegvallen van partner, familie en vrienden. Daarnaast speelt de toename van ouderdomsklachten een rol.