“Ik denk dat het niet tot meer doden leidt”

Psychotherapeut Catharina Vasterling over Voltooid Leven

Catharina  Vasterling  is psychotherapeut. Via stichting De Einder krijgt ze regelmatig cliënten met een doodswens op haar spreekuur. De wet ‘Voltooid Leven’ is wat haar betreft een stap in de goede richting. Toch kent ook Vasterling geen enkele gezonde 75-plusser die nu dood zouden willen, zonder dat er ook andere factoren een rol spelen. Hoe zit dat?

“Ik denk dat het niet tot meer doden leidt”

“Ik zelf heb niemand bij me gehad in al die jaren van die leeftijd die een acute doodswens had. En als er al een actuele doodswens is dan is er, is er vaak van alles aan de hand. Partner overleden, contact met kinderen verbroken of er is een chronische kwaal ontdekt. En in die situaties als je erover praat wordt men vaak rustiger en dan wil men toch niet zo acuut meer dood. Dus in die zin gaat het bij de groep vooral om preventie.”

Nabestaanden

En die preventie gaat soms verder dan een gesprek: “Ik sprak begin dit jaar een vrouw, ik geloof dat ze 73 was, die was gezond, maar ze had wederkerende perioden van depressies. Dan is er psychisch lijden. Ze zei: dat heb ik nu genoeg verdragen. Ook deze vrouw heeft nu ‘de middelen’. De geruststelling dat ze haar leven nu kan beëindigen maakt dat ze eigenlijk doorleeft.”  

Ze vervolgt: “Dus voor de groep die ‘rust’ wil is die wet buitengewoon prettig want dan hoeven ze geen illegale dingen meer te doen om de dodelijke middelen in huis te krijgen. En voor die enkeling die acuut dood wil is het een mogelijkheid om op een legale wijze daarover te mogen praten en eventueel het voornemen tot uitvoer te brengen.” 

Ook voor de nabestaanden biedt de wet een uitkomst: “Het is veel moeilijker om te zeggen: mijn moeder heeft een verboden middel ingenomen, dan wanneer je mag zeggen, ze heeft euthanasie gekregen. Het is voor nabestaanden veel steunender als ze het binnen de legale weg kunnen en mogen doen.” 

Moed

Maar: wie A zegt, moet ook B zeggen. De preventieve werking is één kant van het verhaal, de andere is dat men ook echt de mogelijkheid krijgt om te sterven wanneer men dat wil. "We willen in onze maatschappij op alle mogelijke manier preventief zijn als het gaat om gezondheid. Maar dat je ook preventief over je dood kan nadenken, dat lijkt niet te mogen. Alsof je je daar geen zorgen over mag maken en er geen maatregelen voor mag treffen."  

Toch is Vasterling niet bang dat een wet voltooid leven ook toch meer sterfgevallen zal leiden: "Misschien komt er wel meer vraag naar hulp bij het sterven, maar ik denk namelijk dat onderschat wordt hoeveel moed je moet hebben, of hoe wanhopig je moet zijn, om je leven te beëindigen. Of dat nou euthanasie of zelfeuthanasie is. Ik denk niet dat het tot meer doden leidt. Maar het zal wel  legitiemer  worden om er over te praten. Wij merken als consulenten dus dat mensen na een gesprek met ons enorm opgelucht zijn dat ze erover hebben kunnen praten. Vaak zien we hen daarna helemaal niet meer terug." 

Maatschappij

Een veel gehoorde tegenwerping op voltooid leven is dat de doodswens bij ouderen ook weggenomen kan worden als er goede zorg is, meer aandacht en minder eenzaamheid. Ook de maatschappij zou meer waardering voor ouderdom en acceptatie van aftakeling moeten opbrengen. In plaats van levensbeëindiging dus. 

“Het  zou ook helpen als ouderdom meer waardering kreeg. Ouderdom komt steeds meer in  the  picture te staan als fase van ziekte, en niet als een fase van rust en wijsheid, die ook iets te bieden kan hebben. Ouderdom wordt niet gewaardeerd.” 

“De maatschappij die de laatste 20 jaar is ontstaan, is gericht op voortdurende vooruitgang, productie, gedreven door geld. Het is een samenleving die op geen  enkele manier zorgzaam is. We hadden een redelijk zorgzame maatschappij, maar die is volledig afgebroken. Dat hebben we met z'n allen laten gebeuren. En niet alleen bij ouderen. De samenleving is gericht op individualisering, productiviteit en controle en dit is er een uitvloeisel van.”  

Dus: “Het is fijn om een andere samenleving te creëren, maar ik geloof niet dat dat op korte termijn gaat gebeuren. En laat de mensen die tussen wal en schip vallen dan in de tussentijd niet aan hun lot over. Je laat de mensen in de kou staan als je zegt dat de maatschappij moet veranderen.” 

Bezwaren

Wat de wet Voltooid Leven betreft: daarover is het laatste woord nog lang niet gezegd, wat Vasterling betreft. "Ik heb twee bezwaren tegen de wet zoals die er nu ligt. Allereerst tegen de definitie 'voltooid leven'. Dat suggereert iets wat het niet is, zo van 'het is mooi geweest, het is voltooid'. Het klinkt zo mooi. En dat is het niet. Mensen die dood willen, lijden altijd aan iets. 

Ten tweede heb ik bezwaar tegen de leeftijdsgrens. Er is een toenemende groep van jongeren tussen de 20 en de 30 met een doodswens. Dáár moeten we ons druk over maken. Ik heb teveel met jonge mensen te maken die lijden aan het leven, en waar onze maatschappij geen alternatieven voor heeft.”

Vasterling over voltooid leven