Waar komt geweld tegen agenten vandaan?

Explainer

In de afgelopen jaren is het geweld tegen de politie toegenomen. Berichten over een agent die in elkaar wordt geslagen of over de politie die wordt bekogeld met vuurwerk, verschijnen steeds vaker in het nieuws. Wat ligt daaraan ten grondslag? In hoeverre hoort het bij het risico van het vak? En wat is de impact van dit geweld op agenten?

Waar komt geweld tegen agenten vandaan?

In augustus 2019 werd agent Gert-Jan knock-out geslagen, nadat hij een asociale trouwstoet in Rotterdam aansprak. Tijdens dit hele incident heeft hij zijn belager nooit kunnen zien. De impact hiervan op zijn gezinsleven is groot en Gert-Jan kan een half jaar later nog steeds niet zijn volledige werk doen.  

De impact van agressie

Gert-Jan: ‘Het heeft veel impact gehad op het gezin. Als ik pijn heb, ga ik op bed liggen en onttrek ik mij van de omgeving. De jongens valt dat op, zeker als ik gestresst rondloop. Mijn vrouw moet nu bijvoorbeeld alles doen in het huishouden. En iedereen moet rekening houden met mij. Dat vind ik het meest frustrerende. We hebben in het verleden wel wat meegemaakt en ik heb er zelf voor gekozen om bij de politie te gaan. Mijn vrouw en kinderen niet. Dat doet gewoon zeer om te zien dat zij er last van hebben. Mijn oudste zoon vroeg bijvoorbeeld of er nu achter elke container iemand zit die een agent wilde neersteken. En mijn tweede zoon hoorde dat ik ’s nachts gewekt moest worden vanwege mijn hersenschudding. Daardoor kwam hij met allemaal gekke smoesjes naar mij toe om te zien of het wel goed ging met papa.’ 

Al twee jaar aan het revalideren

Ook hondengeleidster Bente Vreeman kreeg twee jaar geleden te maken met extreem geweld. Op zaterdagavond 10 maart 2018 werd zij gewurgd in Amersfoort. Haar collega's vreesden voor haar leven. Door te dreigen met een stroomstootwapen liet de jongen haar uiteindelijk los en kon ze weer ademen. Ze werd met een zware hersenschudding naar het ziekenhuis gebracht en behandeld aan een fikse hoofdwond. Nu twee jaar later is Bente nog steeds bezig met revalideren en kan daardoor nog steeds niet aan het werk. In onze uitzending vertelt zij voor het eerst haar kant van het verhaal. 

De toenemende cijfers

Het aantal gevallen van fysiek en verbaal geweld tegen de politie in Nederland is in 2018 met 11 procent toegenomen ten opzichte van het jaar daarvoor. Uit cijfers van de politie blijkt dat er bijna 29 gevallen van geweld per dag zijn. In het uitgaansleven nam het aantal incidenten zelfs met 40 procent toe.

De politie heeft in de eerste helft van het afgelopen jaar (2019) 5113 gevallen van agressie en geweld tegen politieagenten geregistreerd. Dat blijkt uit een overzicht dat overeenstemt met het beeld van de afgelopen jaren. Normaal gesproken worden de cijfers eens per jaar vrijgegeven, maar de politie bracht deze voorlopige cijfers over 2019 in de zomer al naar buiten, omdat de media daar naar aanleiding van de opvallende geweldsincidenten in Rotterdam naar vroegen.

Elk uur van de dag agressie

Ruud Verkuilen is programmamanager agressie en geweld tegen politieagenten: ‘De politie heeft elk jaar te maken met ongeveer tienduizend incidenten waarbij collega’s betrokken zijn als het gaat om agressie en geweld. Iets minder dan de helft hiervan is verbale belediging. Elk uur van de dag (zeven dagen per week) heeft een politieagent ergens in Nederland met agressie en geweld te maken. Dit kan zowel verbaal als fysiek zijn.’

Marnix Eysink Smeets is lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid aan de Hogeschool Inholland en Hoofd van de Onderzoeksgroep Recht en Veiligheid aldaar. Daarnaast is hij voorzitter van de  Landelijke Expertisegroep Veiligheidsbeleving, een netwerkorganisatie (stichting) die zich richt op innovatief onderzoek en advies op het gebied van veiligheidsbeleving. ‘Geweld hoort binnen zekere grenzen bij het politiewerk. Als politieman of vrouw word je door de samenleving betaald om de hete kastanjes uit het vuur te halen. Er zijn nu eenmaal idioten op deze wereld en daarvan weten we dat ze in sommige gevallen geweld gebruiken. En dat is naar en ik zou willen dat het niet zo was, maar het harde is, deze mensen heb je in deze wereld.’ 

Waar komt het geweld vandaan?

Er zijn verschillende oorzaken voor de toename van geweld tegen de politie. Het lijkt wel alsof Nederlanders een korter lontje hebben gekrijgen. Daarnaast zegt Jan Struis (Voorzitter Nederlandse Politiebond): ‘Onvrede uit de maatschappij en het niet accepteren van gezag. En de politie heeft daar een specifieke rol in. De politie is het eerste aanspreekpunt van de overheid. Soms is het niet naar de mens gericht, maar naar de overheid. Dus krijg je als eerste de frustratie van de burger op je bordje.’