Is particuliere onderwijs speciaal onderwijs voor rijken?

De afgelopen jaren is het particulier onderwijs gegroeid. Steeds meer kinderen lopen vast in het regulier onderwijs. De kleine klassen en persoonlijke aandacht in het particulier onderwijs bieden uitkomst. Er is één kanttekening: particulier onderwijs is duur en minister Slob heeft besloten dat het niet bekostigd mag worden met overheidsgeld. Ook niet in geval van complexe zorgleerlingen. Hiermee lijkt particulier onderwijs speciaal onderwijs voor de rijken te worden

Is particuliere onderwijs speciaal onderwijs voor rijken?

Ik heb jarenlang voor de klas gestaan als docent Nederlands. Eerst op een reguliere middelbare school, later in het particulier voortgezet onderwijs. Talloze keren heb ik verzucht dat ik elke leerling particulier onderwijs zou gunnen. Want wat een verschil met de volgestouwde lokalen in het reguliere onderwijs. Met maximaal veertien leerlingen per klas, was ik eindelijk echt in staat om de behoeftes van mijn leerlingen te zien.

Die ene talige leerling die journalist wilde worden, had extra uitdaging nodig, dus die stuurde ik op pad om een CEO te gaan interviewen. Tegelijkertijd zag ik een van de ADHD’ers in de groep steeds onrustiger wiebelen op z’n stoel. Van mijn vraag of hij een kop koffie voor mij wilde gaan halen bij de koffiebar om hoek, maakte hij dankbaar gebruik. Hij de onrust uit z’n lijf dankzij die korte wandeling buiten de schoolmuren en ik blij met mijn latte.

Particulier onderwijs vanwege problemen in het regulier onderwijs

Uit het onderzoek ‘Aanvullende en particulier onderwijs’ van SEO blijkt dat volgens de particuliere scholen zelf, tweederde van de ouders kiezen voor particuliere onderwijs, omdat hun kind vast dreigt te lopen in het regulier onderwijs. Het gaat dan bijvoorbeeld om hoogbegaafde leerlingen, leerlingen met dyslexie of met ADHD. Een kleiner deel kiest om ideologische redenen voor particulier onderwijs. 

Het is aannemelijk dat een ouder niet zonder zwaarwegende redenen kiest voor particulier onderwijs, gezien de aanzienlijke kosten die deze onderwijsvorm met zich meebrengt.

Wat kost particulier voortgezet onderwijs?

De scholen waar leerlingen traditioneel particulier onderwijs krijgen en eindexamen kunnen doen (de zogenaamde B2-scholen) kosten een flinke duit. Een schooljaar in de onderbouw van een particuliere school kost tussen de EUR 23.000,- en EUR 27.500,- per schooljaar. Daarin gaat instituut Blankestijn aan kop.

Stel dat je kind vastloopt in de eerste klas van de havo en vanaf de tweede klas instroomt in het particulier onderwijs, dan ben je aan het eind van de schoolloopbaan al gauw tussen de EUR 75.000 tot EUR 100.000 verder. De vierde en vijfde klas kunnen op de meeste particuliere scholen in één schooljaar worden afgerond. Mits dat voor het kind haalbaar is natuurlijk.

 

Wat krijg je ervoor?

Wat maakt het particulier onderwijs nu zo geschikt voor leerlingen die vastlopen in het regulier onderwijs? Allereerst zijn er kleine klassen van maximaal veertien leerlingen. Dankzij deze groepsgrootte heerst er meer rust in de klas. Voor leerlingen met bijvoorbeeld ASS of ADHD is een prikkelarme omgeving een belangrijke leervoorwaarde. Ook biedt het particulier onderwijs individuele aandacht; er is meer zicht op wat het kind nodig heeft en de scholen kunnen makkelijker maatwerk leveren.

Zelf begeleidde ik ooit een leerling met ADD, die een flinke verstoring van zijn slaapritme had. Om goed te kunnen functioneren had hij het nodig om ’s ochtends wat langer te kunnen slapen. We spraken af dat hij dagelijks pas vanaf het tweede lesuur zou deelnemen. Dankzij deze kleine aanpassing werd school een stuk dragelijker voor hem.

Geen Rijksbekostigd onderwijs op particuliere scholen

De afgelopen jaren maakten samenwerkingsverbanden en gemeentes zo nu en dan gebruik van particuliere scholen, wanneer een leerling vastliep in het regulier onderwijs. Met overheidsgeld en tegen veelal gereduceerd tarief kon een kind gebruik maken van de rust en structuur van bijvoorbeeld het Luzac.

Op 5 februari 2020 heeft minister Slob besloten dat deze regeling niet meer mag. De Onderwijsraad bracht eerder advies uit om het niet wettelijk toe te staan dat leerlingen met publiek geld onderwijs volgen op een niet-bekostigde (lees: particuliere) school. Een dergelijke regeling zet volgens de raad de deuren wijd open om buiten het publieke stelsel naar onderwijsaanbod te zoeken. Dit zou uitholling van het publieke stelsel tot gevolg hebben. Ook geeft het scholen en samenwerkingsverbanden een mogelijke vrijbrief om voor complexe problematiek geen aanbod te organiseren, terwijl dit wel tot hun zorgplicht behoort. 

De raad geeft aan dat met de komst van passend onderwijs in 2014 er juist toegenomen ruimte is voor maatwerk in het onderwijs. Zo biedt de Variawet scholen de mogelijkheid om af te wijken van de onderwijsurennorm en is er begin 2019 een subsidieregeling van start gegaan die specifiek voor hoogbegaafde leerlingen oplossingen mogelijk maakt.

Kansenongelijkheid

Particulier onderwijs lijkt dus steeds meer een uitweg te worden voor rijke ouders om hun kind -al dan niet noodgedwongen- te laten ontkomen aan de problemen die spelen in het onderwijs. Uit het onderzoek van SEO blijkt dat vooral hoogopgeleide ouders van kinderen op het havo en vwo hun kinderen particulier aanvullende onderwijs bieden. Een groep die toch al goede toekomstperspectieven heeft.

De nieuwe regelgeving zou volgens D66, CDA en de SP kansenongelijkheid in de hand werken. Want hoe zit het met de kinderen van ouders die deze bedragen niet kunnen neertellen? Zou wat nu privileges lijken te worden, niet juist gemeengoed moeten zijn in het onderwijs? 

Bekijk hier onze uitzending over thuiszitters

Wil je meer lezen over de problemen in het onderwijs? Bekijk hier dan onze dossierpagina over thuiszitters.