Thuiszitters zijn de dupe van onze obsessie normaal te willen zijn

‘How to be normal?’ Wie het Google vraagt (en dat doen er veel), krijgt van WikiHow de volgende tips. Zorg voor persoonlijke hygiëne, poets je tanden en gebruik deodorant. Zorg voor zelfvertrouwen. Zo gezegd, zo gedaan. En de interessantste: pas je omgeving aan, zoek mensen op die op je lijken.

Thuiszitters zijn de dupe van onze obsessie normaal te willen zijn

Want dat is wat we allemaal willen: erbij horen, deel uitmaken van een groep, opgaan in het geheel. Het gemiddelde of meest voorkomende gedrag van een groep wordt vaak als normaal gezien. Beweeg je dagelijks 30 minuten matig intensief? Check, je hebt de beweegnorm gehaald. Vandaag al 10.000 stappen gezet? Een BMI tussen de 18 en 25? Normen vertellen ons of we het een beetje goed doen. Of we normaal zijn. 

Bij standaard onderwijsvormen vallen er kinderen buiten de boot

Met de Wet passend onderwijs zouden er in 2020 geen kinderen meer thuiszitten. In plaats daarvan steeg het aantal leerplichtige kinderen dat niet naar school gaat vorig jaar naar 4790. Althans, volgens de officiële cijfers. Andere bronnen melden zeker 15.000 thuiszitters.

Leerkrachten hebben er door deze wet een grote taak bijgekregen. In elke klas zitten gemiddeld drie kinderen die extra aandacht nodig hebben, bijvoorbeeld door ADHD, autisme of dyslexie. Door de werkdruk en het lerarentekort komen leerkrachten daar niet altijd aan toe. ‘Reguliere’ leerlingen moeten de aandacht delen met ‘zorgenkindjes’. 

Standaard onderwijsvormen zijn blijkbaar niet geschikt voor alle kinderen. Daar wijst het grote aantal thuiszitters ons wel op. Ook school is immers een systeem. Zodra een kind een bepaalde norm niet haalt, komt er een intern begeleider in beeld. Een zorgplan moet het kind erbij trekken. Maar sommige kinderen kunnen er niet bijgetrokken worden, die vallen buiten de boot. 

Wat is normaal? En wie bepaalt dat?

Volgens psychiater Damiaan Denys zorgen de 'abnormale mensen in de samenleving' ervoor dat andere mensen zich normaal voelen. Als je het hebt over ‘normaal’, ontken je de variatie die bestaat onder mensen. We noemen steeds meer mensen abnormaal, omdat we er niet mee om kunnen gaan.

Niet voor niets is particulier onderwijs in trek. Binnen de huidige kaders is voor sommige, kwetsbare kinderen geen plek. Particulier onderwijs is financieel niet voor iedereen bereikbaar. Bovendien doe je dan precies wat Google adviseert: je past de omgeving aan. Naast het label dat het kind toch al heeft, krijgt hij ook nog eens te horen dat hij niet in een gewone klas past.

Dat alles maar wordt gladgestreken, alleen om iedereen te laten meedraaien in een systeem van succes en productiviteit, ziet ook Marian Donner die onlangs Het Zelfverwoestingsboek uitbracht, een anti-zelfhulpboek. Haar boodschap: het ligt niet aan jou, het ligt aan het systeem. Stop met werken aan jezelf. Je bent nu eenmaal niet normaal.

De menselijke maat

Terwijl we in de samenleving steeds meer aandacht krijgen voor de onderlinge verschillen tussen mensen, moeten schoolgaande kinderen binnen bepaalde kaders passen. We eisen van kinderen om gemiddeld te zijn om ze op school te houden

Zo lopen juist de kwetsbare kinderen, die het toch al niet makkelijk hebben, aan tegen het systeem. Natuurlijk kan niet iedereen aan de norm voldoen. Maar waarom doen we net alsof er met deze kinderen iets mis is? Wat te denken van een aanpassing van het systeem: meer tijd, meer vrijheid. De menselijke maat.

Bekijk hier onze uitzending over thuiszitters