Een online kerkdienst, speciaal voor mensen met dementie

Op bezoek bij ouderen mag niet meer en mantelzorg is onmogelijk. Ook de verpleeghuizen en haar inwoners zijn getroffen door de coronacrisis. Om toch enige vorm van houvast te geven, gaat dementiedominee Tim van Iersel door met zijn diensten voor mensen met dementie. Maar wel op afstand, online.

Een online kerkdienst, speciaal voor mensen met dementie

Van Iersel is geestelijk verzorger in drie verschillende verpleeghuizen van WZH in de regio Den Haag. Hij noemt zichzelf dementiedominee. Daarmee is direct duidelijk wat hij doet. “Er wonen vooral mensen met dementie in de verpleeghuizen waar ik werk. Normaal ga ik op bezoek voor gesprekken, ik begeleid mantelzorgers als dat nodig is en ik verzorg aangepaste vieringen in die verpleeghuizen.” Kerkdiensten worden veelal afgelast vanwege de coronacrisis, online gaan ze vaak door. Ook Van Iersel probeert zijn vieringen toch gewoon te doen.

Het zijn vieringen die niet per se kinderlijker zijn dan een ‘gewone’ kerkdienst, maar misschien wel iets eenvoudiger, zegt Van Iersel. “De vieringen zijn vaak in kleinere groepen. Ik probeer het zintuiglijk te maken, om niet alleen woorden te gebruiken. Dus ik neem ook iets mee zodat mensen kunnen voelen, of ruiken.” Daarnaast werkt hij veel met muziek en probeert hij zijn viering interactief te maken. “Mensen kunnen reageren, of praten er sowieso doorheen. Dat vind ik mooi, dat probeer ik te stimuleren.” Zo duren zijn vieringen toch al gauw drie kwartier tot een uur.

Gezondheid voorop

Dat kon allemaal prima voordat de coronacrisis toesloeg in Nederland. Nu is zijn werk een stukje ingewikkelder geworden. Ook Van Iersel moet op afstand blijven van de kwetsbare ouderen. “De gezondheid staat voorop. Voor mezelf, maar vooral voor de ouderen. Zeker in het verpleeghuis, want daar is het soms extra moeilijk om mensen te isoleren.” Dus besloot Van Iersel zijn huiskamervieringen online te gaan doen. “Ik ben er twee weken geleden mee begonnen en ik hoor van verpleegkundigen en verzorgenden dat het werkt.”

Op een groot tv-scherm in de woonkamers van de verpleeghuizen is zijn dienst te volgen. “Ik hoor dat mensen me herkennen. Niet dat ze mijn naam nog weten, maar er wordt wel gezegd ‘hé, de dominee’. Daar doe je het voor”, vertelt van Iersel. Op zijn manier probeert hij bij te dragen om toch nog wat houvast te geven aan mensen met dementie, juist nu bezoek onmogelijk is. “Mensen krijgen toch een zondagsgevoel mee. Ze herkennen mij. Juist in deze tijd is dat belangrijk, om op die manier een vertrouwd gevoel te geven.”

Creativiteit

Natuurlijk, de situatie is niet ideaal. Van Iersel doet nu online wat hij normaal in het verpleeghuis doet. En ook de gesprekken moet hij anders vormgeven. “Mensen die geen dementie hebben bel ik regelmatig. Dat gaat wel. En zo probeer ik ook contact te houden met familieleden, om hen te ondersteunen. En als het moet kunnen we ook videobellen.” Van Iersel vindt dat je deze tijd ook kan benutten om nieuwe mogelijkheden te vinden. “Deze tijd geeft ook ruimte voor creativiteit. Die moet je ook benutten.”

Hij maakt zich ondertussen uiteraard ook zorgen om de bewoners. Bewoners die nu niet meer het broodnodige bezoek krijgen, of de mantelzorg die gewenst is. “En ik maak me zorgen om partners, familie. Mensen die bijvoorbeeld vijftig jaar getrouwd zijn. Eerst is het al ene hele stap dat je partner naar een verpleeghuis gaat, nu word je nog meer gescheiden. Dat is triest, daar word ik verdrietig van.” Hij ziet mooie initiatieven in de verpleeghuizen waar hij werkt. Mensen sturen bloemen, kinderen maken tekeningen. Maar hij hoopt ondertussen ook dat de familie niet wordt vergeten. De familie die thuiszit, misschien minder zichtbaar.

Tips

Beeldbellen, dat is een logische tip om in deze tijden toch een familielid bij te staan. Maar Van Iersel heeft ook andere tips: “Veel mensen doen bijvoorbeeld de was voor hun vader of moeder, dat moeten ze dan afleveren. Daar kun je bijvoorbeeld elke keer een kaartje in doen. Die praktische dingen zijn mooi en belangrijk.” Daarnaast denkt Van Iersel dat bidden ook belangrijk is. “Het is minder praktisch, maar je blijft op die manier met elkaar verbonden.”

En moet je eventuele familieleden met dementie vertellen over corona, of levert dat onnodige onrust op? Dat is een lastig dilemma, erkent Van Iersel. “Het is een klassiek dilemma bij dementie, de rust bewaren of eerlijk vertellen wat er aan de hand is. Je kunt je voorstellen dat iemand met dementie onrustig wordt als je vertelt over een pandemie. Maar aan de andere kant wil je eerlijk zijn en vertellen waarom je even niet langskomt. Dat is een afweging die je per persoon moet maken.”