Coronacrisis heeft parallellen met WOII, maar meer ook niet

De komende twee dagen staan in het teken van de Nationale Dodenherdenking en het vieren van 75 jaar vrijheid. Vrijheid die door de coronacrisis is ingeperkt. Soms wordt de huidige tijd vergeleken met oorlogstijd, of zelfs specifiek met de Tweede Wereldoorlog. Gaat dat niet wat ver?

Coronacrisis heeft parallellen met WOII, maar meer ook niet

Zorgmedewerkers staan aan de 'frontlinie' in de strijd tegen het coronavirus

 

Voorzichtigheid is geboden. De Tweede Wereldoorlog vergelijken met welke tijd dan ook ligt gevoelig. De gruwelijkheid van oorlog mag niet afgezwakt worden. De coronacrisis is serieus, maar de oorlog erbij halen is overdreven. Toch is de vergelijking niet onlogisch.

Want ja, onze levens zijn veranderd door het coronavirus. Er is dood, ziekte, onzekerheid. Banen staan op de tocht. Verder onthouden we ons van al te veel sociale contacten en blijven we zoveel mogelijk binnen. Onze vrijheid is ingeperkt. En dat is vaak lastig, moeilijk en zwaar. Ik wil de gevolgen van het coronavirus ook weer niet bagatelliseren.

Aan de andere kant mogen en kunnen we nog naar buiten, al zij het beperkt. Er is genoeg te eten en er zijn geen bombardementen. In de media hoor je over de ‘strijd’ tegen een virus en medewerkers in de zorg die werken aan de ‘frontlinie’. Ook daar wordt oorlogstaal gebezigd.

Associaties

Historicus en journalist Elias van der Plicht snapt dat de huidige tijd associaties met de Tweede Wereldoorlog oproept. Van der Plicht schreef over en werkte mee aan verschillende boeken over de Tweede Wereldoorlog. “De link is snel gelegd, zeker nu we op de drempel staan om 75 jaar vrijheid te vieren.” En bij hemzelf schoot het ook door zijn hoofd, toen hij vorige maand verkouden was en niet naar buiten kon.

Toch nuanceert hij direct: “Ik vind dat de vergelijking mank gaat. Ik vind zelf dat ik hem niet zou mogen maken. Een week hier in eigen huis is in niets te vergelijken met de tijd die bijvoorbeeld Anne Frank in het Achterhuis zat. Ik kan door m’n hele huis wandelen en kon na verkoudheid weer naar de winkel en een rondje hardlopen. Een onderduiker moet het onnoemlijk veel zwaarder hebben gehad dan wij anno 2020."

Machteloos

Maar er zijn wel enige parallellen te vinden, zei historicus Joost Rosendaal eerder tegen De Stentor. Hij noemde onder meer machteloosheid, scholen die voor het eerst sinds de oorlog dichtgaan en beperkingen die van bovenaf zijn opgelegd. 

Van der Plicht ziet die parallellen ook. "Denk aan de onzekerheid die er toen was en die er nu ook is. Hoe lang gaat het nog duren? Weken, maanden, jaren? Zoals men toen niet wist hoe lang de oorlog zou duren, zo weten wij niet hoe lang we met dit virus te kampen hebben”, zegt Van der Plicht.

Daarnaast zijn er juist ook grote verschillen, stelt hij. “Het virus maakt geen onderscheid in wie of wat je bent. De Duitse bezetter deed dat juist wel. Ik hoorde acteur Helmert Woudenberg op de radio zeggen ‘bij dit virus ben je als mens onschuldig en onbewust kun je levensbedreigend zijn voor een ander. In de oorlog ben je doelbewust levensbedreigend voor anderen.’ Dat vond ik mooi gezegd.”

Vrijheid vieren

Vanavond herdenken we onder meer de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Morgen vieren we 75 jaar vrijheid, hoewel die is ingeperkt. Ja, de vergelijking met de Tweede Wereldoorlog gaat mank, maar tegelijk hebben we in de recente geschiedenis niks meegemaakt waarbij onze vrijheid zo werd aangetast. Het is niet onlogisch dat men vergelijkingen voelt met de Tweede Wereldoorlog. Misschien is het daarom nu wel extra belangrijk om die twee minuten stil te zijn en om die vrijheid te vieren.