Damiaan Denys: 'Fysiek contact wordt nu opeens als noodzaak gezien'

De anderhalvemetermaatschappij; wat betekent dit eigenlijk voor ons? Zijn wij als 'huidhongerende' mensen in staat om deze regel vol te houden? Psychiater en filosoof Damiaan Denys in gesprek met redacteur Mascha van NieuwLicht: "Een mens is flexibel en beschadigt niet zo snel. Wanneer een mens twee of drie anderen om zich heen heeft met wie hij fysiek contact onderhoudt, is dit voldoende."

Damiaan Denys: 'Fysiek contact wordt nu opeens als noodzaak gezien'

De anderhalvemetermaatschappij waarin we de ander moeten weren. Waarin de ander een mogelijk gevaar voor onze gezondheid en de gezondheid van onze dierbaren kan zijn. Een gevaar dat echter niet zintuigelijk waarneembaar is. Het virus, soms wel de onzichtbare vijand genoemd, moeten we schuwen. En daarom moeten we afstand houden tot elkaar, tot onze familieleden, onze vrienden en bekenden, onze collega’s en uiteraard ook tot onbekenden.

Wat is volgens psychiater en filosoof Damiaan Denys de betekenis van dit ´nieuwe normaal´? De drie zoenen, de knuffel, de hand op de schouder, de high five? Het mag en kan allemaal niet nu. Wat zijn de gevolgen hiervan voor de mens en gaan we dit volhouden met elkaar?

Gewend aan aanraking

 ‘Het gaat best wat van ons vergen’, zegt Damiaan Denys. ‘We zijn zo gewend om elkaar aan te raken, zeker als we de ander een tijdje niet gezien hebben. Het zal een continue aanpassing vragen van iets wat we normaal gesproken zonder nadenken doen. Een van buitenaf opgelegde regel, die we niet van nature onderhouden en waar we ons constant van bewust moeten zijn. Onze gewoonten moeten doorbroken worden en dit kan onplezierig, zo niet ongemakkelijk zijn’, aldus Denys.

´Daar komt bij dat er nog zo veel onduidelijk is omtrent het virus en de besmetting ervan. Verder zien we het acute gevaar niet. Zou er een slang in dezelfde kamer zijn, dan zorgen we zelf wel voor afstand. Maar het is een onzichtbaar gevaar en dat maakt het heel lastig´. 

Fysiek contact geen noodzaak

Denys ziet op termijn echter geen directe, schadelijke gevolgen van de nieuwe regels voor de mens. ‘Een mens is flexibel en beschadigt bovendien niet zo snel’, zegt hij hierover. 'Wanneer een mens twee of drie anderen om zich heen heeft met wie hij fysiek contact onderhoudt, is dit voldoende. Het beeld dat nu ontstaat, is dat het problematisch is dat we elkaar niet mogen aanraken. Maar laten we niet vergeten dat tot begin 20eeeuw mensen opgroeiden zonder dat er enig fysiek contact was met familie. Dit is met name de laatste 40 jaar ontzettend veranderd en nu wordt fysiek contact opeens als noodzaak gezien’. 

Huidhonger

Toch wordt de term ´huidhonger´ steeds meer aangehaald in de nieuwe context waarin we momenteel leven. De term staat voor de drang naar fysiek contact. In Het Parool verscheen vorige maand een artikel met de titel Waarom we massaal huidhonger hebbenHierin wordt tevens gerefereerd aan het vorige maand verschenen boek Huidhonger van schrijfsters Gemma Boormans en Esther Cohen. Het boek toont de positieve werking van aanraking voor het algehele welbevinden. Het opent met de volgende zinnen:

‘Wanneer je wordt aangeraakt, geaaid en gestreeld, doet dat iets met je geluksgevoel. Je voelt je lijf, je voelt dat je bestaat! Aangeraakt worden is een primaire levensbehoefte. Het is een van de belangrijkste middelen tot contact vanaf ons vroegste bestaan.’

In een gelijknamige NPO documentaire wordt eveneens verwezen naar het grote belang van lichamelijk contact en de gevolgen wanneer mensen, in dit geval ouderen, dit contact moeten ontberen. Want wat als we niet die twee of drie dierbaren om ons heen hebben? Dan missen we iedere vorm van aanraking. Denys zegt hierover dat dit in het non-covidtijdperk al een probleem was voor een relatief grote groep mensen. Maar was er dan niet nog altijd die ene collega, de buurvrouw of die goede vriend die zorgde voor een, zij het korte, aanraking?

Alles went...

Of we de anderhalvemetermaatschappij gaan volhouden op lange termijn? Denys: ‘Vergelijk het met de 100km-restrictie. Niemand horen we er meer over. Een mens heeft het vermogen zich vrij gemakkelijk aan te passen’. Wel voorziet Denys ‘overtredingen’ door mensen, met name bij emotionele gebeurtenissen als geboorte, trouwerij en sterfgeval.

Kunnen we het minder hard mogen rijden in een auto vergelijken met het missen van lichamelijk contact met onze dierbaren? Zit de drang naar aanraking niet aangeboren in ons systeem? Het is niet voor niets dat baby’s direct na de geboorte op hun moeders borst worden gelegd. Het 130 km per uur willen rijden daarentegen, hebben wij onszelf ooit aangewend. Maar als het niet-aanraken van tijdelijke norm op den duur gewenning wordt, hoe zal onze maatschappij dan aanvoelen...?