Verandert de coronacrisis de reiswereld?

De wereld is noodgedwongen stilgezet door de coronacrisis. Toeristische trekpleisters als Venetië en Rome zijn leeg, waar je normaal drommen mensen samen ziet klonteren rond de hoogtepunten van de stad. Gaat er iets veranderen nu de toeristische trekpleisters tijdelijk verlost zijn van het massatoerisme?

Verandert de coronacrisis de reiswereld?

Arie Hoek woont in een molen op de Kinderdijk. Normaal komen daar zo’n 650.000 toeristen per jaar om de Hollandse molens te aanschouwen. Hij is opgegroeid in de molen waar hij nog altijd woont. “Sinds twee weken zie ik weer iets meer toeristen, maar veel is het niet. De laatste keer dat ik het zo rustig zag was in mijn prille jeugd”, vertelt hij. Hij geniet wel van de rust, maar laat duidelijk zijn: hij is niet tegen toeristen. “De molens moeten ook ergens van betaald worden. Zoals het nu is, is het ook niet goed. Maar het gaat om de balans. Dat er geen overtoerisme is. We hopen vurig dat we daar een weg in kunnen vinden.” En misschien is deze toeristenluwe coronatijd daar wel een goed startschot voor.

De druk van het massatoerisme is een mondiaal probleem. Elke bijzondere bestemming voelt die. Eén van de bekendste voorbeelden is Venetië. De Italiaanse stad ontvangt normaal 20 miljoen bezoekers per jaar, maar nu is het er leeg. Een gigantische klap voor de economie, want toeristen zorgen voor inkomsten. Tegelijk wekten ze ergernis. Dus genieten bewoners van de rust. Gaat het toerisme veranderen, nu er geproefd is van de stilte?

Druk

Het is er in elk geval een uitgelezen moment voor, denkt Ko Koens. Hij is als lector New Urban Tourism verbonden aan de Hogeschool Inholland en hij deed onderzoek naar overtoerisme. “Wat je normaal heel vaak ziet binnen de gastvrijheidsindustrie is dat vernieuwingen niet worden doorgevoerd vanwege de druk.” Toeristen zijn er altijd, probeer dan maar eens iets te veranderen. Nu de druk verlicht is, is er tijd om na te denken over langdurige oplossingen, denkt Koens. “Het is vervelend, omdat het om een nare aanleiding gaat, maar deze zomer ligt het toerisme redelijk stil. En volgende zomer misschien ook nog wel. Dan heb je twee jaar de tijd om te kijken hoe toerisme structureel anders ingericht kan worden.”

In Venetië wordt bijvoorbeeld nagedacht over een quotum voor toeristen. Er mogen dan maar een bepaald aantal mensen per dag naar binnen. “Nu is het moment om te kijken of radicale ideeën kunnen werken, omdat je op kleinere schaal kan experimenteren”, zegt Koens.

Maar zodra het weer kan zullen de drommen toeristen toch vast weer komen? Ook de plaatselijke bevolking zal dat willen, want de economie krijgt harde klappen. Koens: “Er gaat zeker een grote lobby komen die roept dat de economie aangewakkerd moet worden. Net zoals dat gebeurde na de crisis van 2008. Alleen het verschil is nu dat reizen minder leuk gaat zijn. Er is gedoe met mondkapjes, handen wassen, scans. Op een lange vakantie neem je dat misschien voor lief, maar op een korte stedentrip is dat wel vervelend. Maar als we niks doen en er komt een vaccin of medicijn, dan zitten we binnen een aantal jaar weer op het oude niveau. Daar ben ik van overtuigd.”

Stilstand

Het systeem moet anders, denkt hij. En hoe langer het duurt voordat de toeristen weer terug zijn, hoe groter de kans dat het lukt. Ook Maaike Bergsma ziet dit als een kans. Zij is docent International Tourism Management en coördinatior duurzaamheid aan de NHL-Stenden Hogeschool in Leeuwarden. “Bewoners uit bijvoorbeeld Amsterdam en Venetië hadden voor de crisis al veel kritiek op het massatoerisme, dat het zo niet langer kon. Door deze crisis worden we nu letterlijk tot stilstand gedwongen.”

Net als Koens denkt ook Bergsma dat er een verandering van systeem moet komen. “Het oude adagium van ‘meer is beter’ kan niet meer. Er kwam geen grens aan, nu zijn we ertoe gedwongen. Ik hoop dat het lukt om straks ook naar de lange termijn te kijken. Voor ondernemers die het nu zwaar hebben is dat lastig, die willen zo snel mogelijk de toeristen weer terug. En dat is logisch. Het is de rol van de overheid om het grote plaatje te blijven zien.”

Maar of deze crisis daadwerkelijk ons reisgedrag gaat veranderen is lastig te voorspellen, denkt Koens. Hij is niet onverdeeld optimistisch. “Wat ik tot nu toe veel heb gezien zijn vergezichten dat het beter moet. En wat er allemaal beter moet. Maar hoe moet dat eigenlijk? En wie betrekken we daarbij? Dat heb ik nog niet gezien.” En er is haast geboden denkt hij, want zodra de wereld weer opengaat ben je te laat. Net als Bergsma ziet ook hij een rol weggelegd voor de overheid. “Die moet het gesprek tussen alle belanghebbenden gaan leiden. Zodat er een balans gevonden kan worden.”

 

Bekijk hieronder de aflevering van NieuwLicht over massatoerisme in Nederland terug.