"Een buitenlandse achternaam? Voor u drie anderen."

Mascha trouwt als witte Nederlandse met de Colombiaanse Jorge. Na een racistisch getinte verdenking op een luchthaven in de Verenigde Staten realiseert ze zich pas hoeveel impact racisme heeft. Het stel besluit hun kinderen dan ook Mascha's achternaam te geven, omdat Jorge uit ervaring weet hoe nadelig het is om een buitenlandse achternaam te hebben.

"Een buitenlandse achternaam? Voor u drie anderen."

Doodsangsten heb ik uitgestaan op het vliegveld in Atlanta, Georgia. Mijn man Jorge, afkomstig uit Colombia, onze, toen éénjarige zoon en ik. Op doorreis vanuit Colombia terug naar Nederland werden we tijdens de overstap zonder duidelijke aanleiding aangehouden om vervolgens, apart van elkaar op een zeer agressieve en kleinerende manier ondervraagd te worden. Twee douanebeambten waren er namelijk stellig van overtuigd dat we cocaïne verstopten in onze koffers.

Ik moest mee naar een kleine ruimte, mijn zoon mocht gelukkig bij me blijven, Jorge ging naar een andere ruimte ernaast. Minachtend werd ik toegesproken, ‘geef toch toe dat je man de koffers vol heeft gestopt’, ‘hoe kun je dit gevaar accepteren terwijl je met zo’n kleine reist, of is dat jullie afleidingsmanoeuvre?’ Ik wist werkelijk niet wat me overkwam. Maar dit was nog mild. De douanebeambte in de andere ruimte probeerde met alles wat hij in zich had Jorge te manipuleren om ‘toe te geven’ dat hij bezig was een grove fout te begaan. Dacht hij wel aan zijn vrouw en zoon en de gevolgen die dit alles zou hebben?

Racistisch machtsvertoon

En toen opeens, na twee lange uren, net voordat de vlucht naar Amsterdam zou vertrekken, mochten we beiden gaan. De nog altijd ongeopende koffer zou in Atlanta blijven voor nader onderzoek werd ons gezegd en oh ja, de collega-douanebeambten in Nederland zouden op de hoogte worden gesteld. Rennend naar de gate. Daar aangekomen keek de medewerker van United Airlines ons vreemd aan. Zij hadden te horen gekregen dat we niet meer zouden komen. Natrillend van angst en vol ongeloof hebben we negen lange uren aan boord van het vliegtuig doorgebracht. Na aankomst op Schiphol bleken onze koffers ongeopend en onbeschadigd op de band te liggen. De douanebeambten in Nederland: ze keken niet eens naar ons.

Het hele circus was puur machtsvertoon en wij zijn eruit gepikt vanwege Jorges naam en afkomst. Zo veel was mij al snel duidelijk. Colombia wordt vooral met drugs en andere ellende geassocieerd, die ervaring had ik met hem al op meerdere vliegvelden gehad. De ervaring in Amerika overtrof echter alle andere. In een opwelling riep ik destijds dat ik nooit meer naar Amerika zou gaan. Ik ben er sindsdien niet meer geweest.

Andere achternaam

Een aantal jaren later, toen we inmiddels ook een dochter hadden gekregen, kwam Jorge, voor mij onverwachts, met het idee dat beide kinderen beter ook mijn achternaam gingen dragen. Een dubbele achternaam is in Zuid – Amerika de norm en hier in Nederland zouden de kinderen dan mooi die naam kunnen gebruiken tijdens sollicitaties en andere officiële situaties, zo was zijn redenering.

Ik begreep het in eerste instantie niet helemaal. Ik vond dat ze een mooi klinkende exotische achternaam hadden. Mijn achternaam is zo gewoon en zó Nederlands, bijna saai eigenlijk. Maar vooral dacht ik: hier in Nederland zullen de kinderen toch geen last hebben van discriminerende en racistische ideeën van anderen? Toch wist Jorge mij te overreden, zijn belangrijkste argumentatie hiervoor: eigen ervaring. En die was er genoeg. Een niet-Nederlandse achternaam en geboorteland Colombia?: ‘Voor u drie anderen’. 

Toekomstperspectief

Na veel papieren rompslomp en diverse bezoeken aan de ambassade dragen de kinderen nu ook mijn achternaam. Hun toekomstperspectief zal vele malen groter zijn met een Nederlandse achternaam zo eenvoudig is het helaas. Ook in Nederland wegen afkomst, achternaam en geboorteland nog altijd mee in de beoordeling door de ander. Daarin zijn wij hier niet anders dan in Amerika. 

Het klinkt mooi zo’n dubbele achternaam. Neemt niet weg dat het ook best pijnlijk is. Pijnlijk met name voor een vader, die zijn naam niet met trots door kan geven, maar zich op een bepaald moment realiseerde dat die naam voor belemmeringen kon gaan zorgen. 

Bekijk Ook Hier - Ervaringen van Racisme of deel jouw eigen verhaal