Iets hoeft niet per se waar te zijn om van waarde te zijn

In hoeverre klopt het verhaal van Petrus?

Afgelopen dinsdag was alweer de derde aflevering van 'Jezus van Nazareth verovert de wereld'. Michaël Koornneef is redacteur voor deze serie en schrijft over de apostelen en het christendom. In deze derde uitzending staat Petrus centraal, die volgens het Vaticaan begraven ligt onder de Sint-Pieterskerk. Maar klopt dat wel? En hoe belangrijk is het dat het waar is?

Iets hoeft niet per se waar te zijn om van waarde te zijn

In de derde aflevering van ‘Jezus van Nazareth verovert de wereld’ kruipt Kefah Allush in de huid van apostel Petrus. Na het tolerante Antiochië in Zuid-Turkije bezoekt hij de eeuwige stad Rome, waar de machtige Sint-Pieter op het graf van Petrus is gebouwd. Dat is althans het verhaal. Voor de katholieke kerk is dat graf uitermate belangrijk, want het legitimeert haar bestaan.

Petrus: feit of verhaal

Toch is het niet duidelijk of Petrus daar daadwerkelijk ligt begraven. Wetenschappelijk bewijs hebben we niet, hoewel het Vaticaan wel degelijk claimt bewijs in handen te hebben. En daar doet zich dus iets interessants voor: onze obsessie met feiten en waarheid.

Je kunt de werkelijkheid grofweg vanuit twee hoeken benaderen: vanuit de verbeelding en vanuit de wetenschap. En die wetenschap heeft, zeker sinds de Verlichting, steeds meer terrein gewonnen. Dat heeft tot gevolg dat alleen dat wat we empirisch kunnen bewijzen, van waarde is geworden. Onze blik is steeds horizontaler en materialistischer gericht, steeds meer op de wereld zelf.

De verbeelding verliest daarmee terrein. En dat is eeuwig zonde. Want wij mensen leven van verhalen en niet van feiten: we hebben liever een goed verhaal dat ons raakt, dan een droog feit.

Wetenschap versus verbeelding

Terug naar dat graf van Petrus. Eigenlijk doet het er niet toe of hij er ligt. Van veel meer belang is wat het verhaal van Petrus en daarmee van het christendom met ons doet. Het draait dus om de betekenis ervan.

Het gaat verkeerd op het moment dat de wetenschap zich gaat mengen met zingevingsvragen. De wetenschap is niet in staat iets te zeggen over de zin van ons bestaan; hooguit kan zij iets zeggen over hoe dat bestaan in elkaar zit. Maar nooit over het waarom. Daartoe kan alleen de verbeelding ons helpen. Laten we die twee dus vooral niet met elkaar verwarren.

Bekijk hier de derde aflevering van Jezus van Nazareth verovert de wereld