"Nu racisme een hype is geworden moeten we structureel kijken naar verandering"

Nu het racismedebat in volle gang is, verschuift de aandacht langzaam naar de vraag: 'Hoe nu verder?' Domenica Ghidei is jurist, strategisch adviseur diversiteit en inclusiviteit en Nederlands vertegenwoordiger op het gebied van bestrijding van racisme en intolerantie in Europa. Achter de schermen zet zij zich in tegen de normalisering van onverdraagzaamheid en voor de bevordering van inclusiviteit. "Maar vertrouwen komt te voet, soms kruipend, maar vertrekt te paard."

"Nu racisme een hype is geworden moeten we structureel kijken naar verandering"

Maar hoe zorgen we ervoor dat mensen niet racisme-moe worden? "De mensen die zeggen dat ze er moe van worden zijn degenen die niets met het probleem doen en het buiten zichzelf zetten. Die liever zeggen: 'Laten we het gezellig houden.' Maar de mensen die protesteren zijn ook moe doordat ze racisme zelf meemaken en weinig verandering zien, althans het gaat te langzaam ."

De media heeft daarin een grote verantwoordelijkheid om het gesprek over racisme gaande te houden. "Een manier om het gesprek gaande te houden zou zijn om steeds creatief en vasthoudend te zijn. Breng het verhaal eens op een andere manier, zorg dat er de komende vijf jaar minstens eens per maand in primetime aandacht voor is. Zorg in iedere programmering voor inclusiviteit. Om op de lange termijn stappen te kunnen maken is het belangrijk om het verleden en het effect ervan op ons handelen te snappen en daarna door te pakken."

Intentie

Als alleenstaande minderjarige vluchtte Ghidei in 1979 naar Nederland vanwege de oorlog in Eritrea. Ze studeerde Rechten, werkte als jurist, is consultant en adviseur diversiteit en inclusiviteit in verschillende organisaties, werd rechter, werd lid van de Commissie Gelijke Behandeling en het College voor de Rechten van de Mens. Nu vertegenwoordigt ze Nederland als lid van ECRI, de Europese Commissie tegen Racisme en Intolerantie.

Door de jaren heen heeft ze de ontwikkeling van het racismedebat op de voet gevolgd. "Ik zie een volwassenwording in het debat. Witte jongeren die ervoor uitkomen dat ze verandering willen zien vanuit zichzelf. Dat is een goede ontwikkeling." Maar los daarvan is er nog een lange weg te gaan. "Veel mensen zijn zich niet bewust van de uitspraken die ze doen. Ook al is een uitspraak over bijvoorbeeld zwarte piet niet discriminatoir bedoeld. Die intentie doet er niet toe. Het gaat om het effect. We moeten onder ogen zien hoe het verleden een rol gespeeld heeft en nog steeds speelt in de samenleving van nu. De schaduwkant van de beschaving."

Die omslag kan niet van de een op de andere dag worden gemaakt. "Het zijn patronen die moeilijk te doorbreken zijn. We doen en zeggen zoveel dingen onbewust. Door te zeggen "zo bedoel ik het niet," wil je de onschuld bewaren. Het is zaak dat er rekenschap en verantwoordelijkheid wordt genomen. De bereidheid om te veranderen en om de confrontatie aan te gaan met onze schaamte."

Confrontatie

Zo ging oud hoofdpiet Erik van Muiswinkel de confrontatie aan met zichzelf. Na 18 jaar als de handlanger van Sinterklaas in de media verschenen te zijn, veranderde zijn visie. Bij talkshow 'M' zei hij dinsdag: "Het is niet ingewikkeld, je moet gewoon luisteren en je conclusies trekken en zeggen: einde zwarte piet.”


Volgens Ghidei ligt de verantwoordelijkheid om te veranderen in alle lagen van de samenleving. Al spelen leidinggevenden een essentiële rol. "Nu het discours over racisme in korte tijd een hype is geworden is het belangrijk om structureel te kijken naar verandering. Een plan te maken over hoe dagelijks en institutioneel racisme aan te pakken is. Leidinggevenden hebben de taak om de werkcultuur structureel te veranderen. Racisme op de werkvloer stopt niet na het volgen van een workshop over diversiteit. Een veilige werkomgeving draait ook niet alleen om racisme. Er moet ruimte zijn om elk probleem aan te kaarten. Vertrouwen komt te voet, soms kruipend, maar vertrekt te paard." Ook in het onderwijs kunnen grote stappen worden gemaakt. "Stel bij scholengemeenschappen vragen als: 'Hoe wordt er over racisme gesproken en hoe wordt er hier tegen zwarte kinderen aan gekeken? Wat voor voorbeelden staan er in schoolboeken?' Het zijn ongemakkelijke gesprekken, maar nu is de kans om ze aan te gaan. Uiteindelijk heeft iedereen profijt van een discriminatievrije en inclusieve werkomgeving en samenleving."

 

Foto: Hollandse Hoogte / Eelkje Colmjon