Debutanten op het binnenhof

Elke vier jaar wordt het Haagse smaakpallet verrijkt door nieuwkomers die een gooi doen naar één of meerdere zetels. Volgend jaar komen hoogstwaarschijnlijk Nida, de Boerburgerbeweging en de Partij voor de Toekomst op het stembiljet te staan. Wat kunnen deze partijen toevoegen aan de politieke status quo?

Debutanten op het binnenhof

De BoerBurgerBeweging

In het afgelopen jaar heeft het platteland flink van zich laten horen. Boeren gingen massaal met trekker richting het Binnenhof om te protesteren tegen milieumaatregelen die hen zouden benadelen. Nu willen de boeren ook een plekje bemachtigen in de Tweede Kamer in de vorm van de BoerBurgerBeweging (BBB) om te pleiten voor de leefbaarheid op het platteland.

Woordvoerder Caroline van der Plas stelt dat de huidige politiek niet in staat is om een duurzame langetermijnvisie te ontwikkelen voor het platteland. Daarom komt de BBB op voor de boeren, tuinders, vissers en jagers, omdat zij volgens de organisatie onvoldoende worden onderkend door de gevestigde orde.

Nida

Een andere nieuwkomer voor de landelijke verkiezingen is de islamitisch geïnspireerde partij Nida. Al sinds 2014 is deze partij actief in de Rotterdamse gemeenteraad onder leiding van de uitgesproken Nourdin El Ouali. De Rotterdammer hoopt met zijn partij juist een ander licht te werpen op islam en diversiteit in de landelijke politiek. Volgens El Ouali worden deze twee fenomenen vaak in een onterecht negatief daglicht gezet.

Nida profileert zich als een ‘kosmopolitische emancipatiebeweging’. De partij richt zich daarom op het tegengaan van discriminatie, de groeiende kloof tussen arm en rijk en de ecologische crisis. Over hun inspiratie zegt Ouali: ‘Wij vinden de oplossingen voor al deze problemen in de Koran. De wijze waarop we consumeren, het tegengaan van verspilling, het zorgen voor elkaar en je omgeving.’

Partij voor de Toekomst

Ook hebben een aantal partijverlaters hun krachten gebundeld en een nieuwe partij gevormd. Henk Otten (FvD), Henk Krol (50PLUS) en Femke Merel van Kooten (PvdD) hergroepeerden in wat zij nu de Partij voor de Toekomst noemen.

De partij is nog druk bezig met het vormen van het programma. Naar eigen zeggen is de partij gericht op senioren, dierenrechten, klimaatbeleid en ondernemers. Een duidelijke lijn ontbreekt alleen nog bij deze partij, stelt politiek commentator Wouter de Winther in Goedemorgen Nederland: ‘Ze hebben ook geen gezamenlijk ideologie, maar zijn samengeraapt uit verschillende Kamers. Wat hen bindt is opportunisme.’

Het nut van nieuwkomers

Zijn de BBB, NIDA en de PvdT een toevoeging voor de landelijke politiek? Of zorgen ze juist voor meer versplintering in het al veelzijdige politieke landschap?

Politicoloog Paul Lucardie, verbonden aan het Nederlandse Documentatiecentrum voor Politieke Partijen (NDPP), deed onderzoek naar debuterende politieke partijen. Hij stelt dat nieuwkomers zich kunnen profileren door controversiële thema’s in hun programma op te nemen, waar gevestigde partijen liever op safe spelen.

Het belangrijkste is dat er een ‘niche’ wordt gevonden, waarmee het zich kan onderscheiden. Volgens Lucardie zijn de beste onderwerpen dan ook die door de gevestigde partijen ‘verwaarloosd, vergeten of verprutst’ zijn.

Potentieel

De in het verleden opgerichte Boerenpartij, die van 1963 tot 1981 actief was in de Kamer, richtte zich op het platteland, maar kreeg door haar dwarse visie ook veel sympathie uit de steden. Voor De BBB moet nog maar blijken of hun programma aanslaat bij meerdere groepen.

De PvdT wacht in dit opzicht nog een grote uitdaging. Menig politiek commentator vraagt zich af hoe dat er precies gaat uitzien, gezien het feit dat de oprichters van tegenstrijdige achtergronden komen. Zo meldt het NRC bijvoorbeeld dat het stemgedrag van de fracties waaruit de partij voortkomt in de Kamer enorm van elkaar verschillen.

Eenheid

Sinds 1945 hebben opvallend weinig debutanten een blijvende plek kunnen bemachtigen in het politieke bestel. De oorzaak hiervoor was vaak de onenigheid binnen de partijen. Eenheid behouden blijft volgens Lucardie een van de grootste uitdagingen. Botsende ego’s en gebrek aan stabiliteit maken jonge partijen kwetsbaar. Een partij die al langere tijd actief is, zoals NIDA, heeft daarom wellicht meer kans tot slagen. Dit komt doordat gevestigde partijen vaak duidelijke partijdiscipline kennen. Lucardie: ‘In de Kamer komen is relatief gemakkelijk, maar wie zich daar wil handhaven moet stevig in zijn schoenen staan.’

Discussieer mee

Gaat het de nieuwe partijen lukken om een stempel te drukken tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 of blijft de kans van slagen klein? Discussieer mee op onze facebookpagina.