'Geld is zo belangrijk, dat merk je pas als je het niet meer hebt'

Ze leek haar leven op orde te hebben, maar ook als getrouwde vrouw met een goedlopend eigen bedrijf kun je zomaar in de schulden belanden, ontdekte Anita van de Camp. Nu, na vier jaar, gloort er eindelijk wat licht aan de horizon.

'Geld is zo belangrijk, dat merk je pas als je het niet meer hebt'

Van de Camp was zelfstandige in de uitvaartbranche toen ze haar man leerde kennen. Later werkte ze met hem samen in hun bedrijf in de IT-branche. Van de Camp deed de administratie, onderhield de contacten en dat zoveel mogelijk vanuit huis. Op die manier kon zij voor hun pasgeboren zoontje zorgen. “Eigenlijk was het een hele traditionele rolverdeling. Hij werkte zoveel mogelijk, ik was veel thuis.” Ze vond haar werk in de uitvaartbranche geweldig, maar om meer thuis te zijn maakte ze de keuze om in het bedrijf van haar man te gaan werken.

Het ging goed met het bedrijf. Ze verdienden behoorlijk en woonden riant. Maar na een relatie van zestien jaar ging het mis. Haar man had al langer last van psychische problemen en dat leidde uiteindelijk tot een scheiding. “Toen dacht ik wel: ‘ik ben financieel afhankelijk van jou.’ Hij verdiende het grote geld. Maar we hadden alleen mondelinge afspraken. En als je afspraken maakt met degene met wie je bent getrouwd, ga je ervan uit dat het goed zit.” Dat bleek niet zo te zijn. “Tuurlijk, we hebben aan het begin heus wel overlegd. Maar we kwamen niet verder dan mondelinge afspraken. Je gaat niet snel met je man financiële dingen op papier zetten, op het moment dat het goed gaat.”

'Het komt goed'

Ze woonden in een groot huis, met in de tuin een “compleet tuinhuis.” Daar ging haar man in eerste instantie wonen, terwijl Van de Camp en haar zoon in het grote huis bleven. Hij vertrok na een jaar, toen hij een nieuwe vriendin had en hij bij haar introk. “Hij drukte ons op het hart dat het allemaal goedkwam.”

Dat kwam het niet. “Nadat hij vertrok blokkeerde hij onze abonnementen, waardoor we bijvoorbeeld geen wifi meer hadden. Daarnaast blokkeerde hij mijn telefoonnummer en alle andere communicatiemogelijkheden. Daardoor kon ik alleen maar mailen, maar daar reageerde hij dan weer niet op.” Hij meed ongeveer vier jaar lang bijna elk contact. Communicatie ging vooral via beide advocaten. Toen begonnen de financiële problemen. Van de Camp had recht op geld, maar kreeg het niet. “Het was eigenlijk simpel: je hebt een inkomen, je gaat scheiden, dan heb je als partner recht op een bepaald percentage van je gezamenlijk loon als alimentatie. En ik hoefde niet eens per se de 12 jaar alimentatie waar ik recht op had, maar wilde gewoon een paar jaar hulp, zodat ik mijn eigen bedrijfje weer op kon starten.”

Ondertussen kon ze zelf met haar zoon in het huis blijven wonen, omdat de rechter had besloten dat haar man de hypotheek moest betalen. Dat deed hij, maar hij stopte na een tijdje alle betalingen aan Van de Camp. Daardoor kon ze op een gegeven moment de vaste lasten, die hoog waren, niet meer betalen. Alleen haar energierekening was al 370 euro. Daardoor kwam ze in de schulden. “Mensen zullen wel denken: ‘waarom ging ze niet gewoon werken?’ Dat wilde ik wel, maar door alle stress lukte dat gewoon niet. Daarnaast heb ik last gehad van zware migraine. Ik wilde het liefst weer terug naar de uitvaartbranche, maar ik had de energie niet en ik had even tijd nodig om mijn bedrijfje weer op te starten.”

Bijstand aanvragen

Ze moest bijstand aanvragen. “Dat voelt toch een beetje als een vernedering, je schaamt je.” Ze kreeg toen 752 euro in de maand, niet veel als je alleen al zulke grote woonlasten hebt. “Verhuizen lijkt dan logisch, alleen zonder inkomen is dat best lastig. Ook al stond ik al 19 jaar ingeschreven bij de woningbouwvereniging.” Daardoor was het een tijdlang rondkomen met een heel klein budget. “Het is echt een nachtmerrie als je geen geld hebt. Het is niet uit te leggen wat dat met me deed. Iemand van de sociale dienst zei het treffend: ‘het is teveel om van dood te gaan en te weinig om van te leven.’ Zo voelde het ook.”

Inmiddels is ze wel verhuisd, met dank aan haar gemeente, die haar eerste maand huur betaalde. Door haar verhuizing ging haar uitkering iets omhoog, omdat ze nu ook woonlasten heeft. Toch bleef er nog steeds maar zo’n 40 euro per week over om van te leven. Daardoor kon ze soms broodnodige medische hulp niet betalen. En ze sneed in kosten waar het kon. “Ik heb alles opgezegd. De krant, blendle, biologische en bewuste voeding, mijn voetbalabonnementen, ik heb mijn auto verkocht. De dingen die het leven leuk maken.” Door die besparingen heeft ze nu zo’n 70 euro in de week te besteden.

Niet alleen de materiële gevolgen maken het zwaar, ook emotioneel heeft het behoorlijk gevolgen als je nog maar nauwelijks rond kan komen, zegt Van de Camp. "Je voelt de hele dag door de druk op je schouders. De wanhoop, de slapeloze nachten, de uitzichtloosheid. Dat is heel zwaar."

Licht aan de horizon

Maar inmiddels gloort er licht aan de horizon. Haar ex is bereid om een convenant te tekenen. Het huis wordt verkocht en ze krijgt elke maand een klein geldbedrag van haar ex-man. “Mijn toekomstbeeld was een bijstandsuitkering en de schuldhulpverlening. Maar met deze regeling ziet het er weer wat rooskleuriger uit. Als de rust is teruggekeerd kan ik daarbij mijn oude baan weer proberen op te pakken. Zo kan ik weer wat geld verdienen. Ik hoef geen bakken met geld meer te verdienen, maar geld hebben is zo belangrijk, dat weet je pas als je het niet meer hebt.”

Waarom ze dit hele verhaal vertelt? Omdat het een soort verborgen leed is waar je niet over praat. Dat wil ze aankaarten. Ook mensen met een goed inkomen kunnen door omstandigheden in de schulden belanden. “Je durft het niet te vertellen aan anderen, want er heerst een taboe op mensen met een uitkering. ‘Dan moet je maar gaan werken’, zeggen ze dan. Maar zo simpel is het niet altijd.”