Geweld in de naam van God

Column voormalig CDA-Kamerlid Mirjam Sterk

„Niemand zal jullie helpen. De regering komt je niet helpen. Alleen jijzelf kunt dit land terugwinnen”, zegt hij. „Je mag bang zijn. Je mag bang zijn. Je mag bang zijn. Jezus huilde ook in Getsemane.”

Geweld in de naam van God

NRC-correspondent Bas Blokker tekende deze woorden op uit de mond van Joey Gibson, de voorman van het Amerikaanse Patriot Prayer tijdens de protesten in Portland. Deze militie zegt te vechten ‘tegen corruptie, de ‘grote overheid’ en tirannie met behulp van de kracht van God en van de liefde’, zo meldde hun inmiddels door Facebook weggehaalde pagina. Sinds 2016 organiseren deze witte superioriteitsdenkers pro-Trump-betogingen in het Noordwesten van Amerika. De man die bij de betogingen is doodgeschoten, was lid van deze organisatie.

Geweld legitimeren met een beroep op God. Het gebeurt in Amerika vooral aan de rechterzijde van het politieke spectrum, waarbij het vaak in een adem wordt genoemd met wapens en – in deze tijd - Trump: ‘Follow God, buy guns, vote Trump’.

Trump als 'the Chosen One'

Patriot Prayer is een extreme variant, maar het is niet ongewoon in dit land om te claimen dat God aan jouw kant staat, ook en zeker in de politiek. President Trump heeft zichzelf al eerder uitgeroepen tot ‘the Chosen One’, de uitverkorene. Ook door zijn optreden bij de protesten van Black Lives Matter, waar demonstranten eerst met groot machtsvertoon terug werden gedrongen zodat president Trump met de bijbel in zijn hand voor de kerk kon staan voor het Witte Huis, stelt hij dat wat hij doet door God goedgevonden zou zijn.

Trump speelt de christelijke kaart met een beroep op de christelijke identiteit van Amerika. Hij laat ook niet na te waarschuwen dat er voor christenen geen plek meer zal zijn als Joe Biden president zou worden. Joe Biden op zijn beurt benadrukt voortdurend hoe belangrijk voor hem zijn katholieke identiteit is. In Amerika is God anders dan in Nederland veel meer aanwezig in de politiek en samenleving.

De claim dat je in de naam van God handelt, ik vind het wel een lastige. Wie geeft iemand het recht te beweren dat wat hij doet iets is wat hij doet namens God? Door deze premisse kun je inderdaad geweld legitimeren met een beroep op de bijbel -hoewel het me lastig lijkt daar passende bijbelteksten bij te vinden. Patriot Prayer doet het in ieder geval. Of je kunt je immorele presidentschap plaatsen in het licht van de Uitverkorene. Daarmee eigen je je als president een soort onaantastbaarheid toe met dictatoriale trekjes. Er zijn genoeg Amerikaanse christenen die hier in mee gaan.

Christelijk activisme

Maar aan de andere kant, wat als je die claim niet mag leggen, is er dan nog wel zoiets mogelijk als christelijk activisme of politiek?

Piet Steenkamp, oud voorman van het CDA heeft gezegd: Christelijk is geen pretentie maar een intentie. De uitspraak deed hij in het licht van christen-democratische politiek. Dit onderscheid kan ook hier toegepast worden. Het lijkt een kleine nuance, maar het is een wereld van verschil. Een intentie zegt iets over het voornemen van de persoon om iets te realiseren, maar een poging kan ook mislukken. Een claim daarentegen is een overtuiging dat dit de waarheid is en laat weinig ruimte voor een ander gezichtspunt.

Wat ik in het Amerika van vandaag zie is dat vooral de pretentie zichtbaar is en dat het gewelddadige vormen aanneemt. De eerste doden zijn al gevallen. Wat zou dit land geholpen zijn met iets meer intentie en wat minder pretentie.