‘Iedereen kan een bordje met ‘coach’ op zijn deur timmeren’

Leidt de wildgroei aan coaches tot problemen?

Het wordt tegenwoordig steeds gangbaarder een persoonlijke coach in te huren voor zelfontplooiing of meer orde in je leven. De hoeveelheid coaches wordt daarom ook steeds groter. Toch veroorzaakt deze wildgroei ook problemen. Zo is er nauwelijks controle op de kwaliteit van de coach en mag iedereen zichzelf coach noemen. Welke problemen ontstaan hierdoor?

‘Iedereen kan een bordje met ‘coach’ op zijn deur timmeren’

Over het fenomeen coaching heeft iedereen wel een mening. Sommigen vinden het maar kwakzalverij, terwijl anderen het juist zien als een nuttige toevoeging aan de reguliere zorgberoepen. Ondanks deze uiteenlopende visies is dit opkomende beroep ongekend populair.

Volgens de Kamer van Koophandel nam het aantal coaches de afgelopen vijf jaar met zesenzestig procent toe. Een enorme groei dus. Inmiddels bestaat er voor elk soort probleem of levensvraag een type coach. Zo zijn er bijvoorbeeld opruimcoaches, bevallingscoaches, slaapcoaches, burn-out coaches, kindercoaches, paardencoaches en wandelcoaches.

Een bezoek aan een coach kan bijdragen aan de verbetering van iemands leven of carrière. Toch hameren coaches erop dat hun werk niet hetzelfde is als therapie. De International Coaching Federation, opgericht in de Verenigde Staten in 1995, definieert coaching als ‘Een partnerschap met cliënten in een prikkelend creatief proces dat hen inspireert om hun persoonlijke en professionele potentieel te verwezenlijken’.

Coaching is geen therapie

Uit onderzoek van het Nationaal Stressdebat blijkt dat tweederde van de bedrijfsartsen en psychologen zich afvragen of al die nieuwe coaches wel deskundig genoeg zijn en goede kwaliteit kunnen leveren.

Toch blijkt het moeilijk voor coaches om niet over te komen als een therapeut. Volgens Elias Aboujaoude, psychiatrisch researcher aan de universiteit van Stanford, houden zij zich bewust of onbewust vaak bezig met dezelfde onderwerpen, zoals relaties, angsten en prestaties.

Coaches hebben in principe hebben geen formele psychologische scholing nodig om hun vak uit te oefenen. Sterker nog, ze hoeven geen enkel certificaat of diploma te bezitten om zich uberhaupt coach te noemen. Een groot probleem dat Aboujaoude signaleert is dat, in de persoonlijke begeleiding, coaches soms worden geconfronteerd met zaken waarover zij niet de expertise hebben om het te herkennen, laat staan er mee om te gaan.

Wat maakt een goede coach?

Wat maakt dan een goede coach en hoe weet je dat diegene de aangewezen persoon is om jou te begeleiden? Miriam Oude Wolbers, bestuurslid van de Nederlandse Orde van Beroepscoaches (Nobco) stelt dat mensen moeten kiezen voor gecertificeerd coaches. Deze coaches hebben voldoende opleiding en werkervaring waarmee zij bijvoorbeeld kunnen zien of hun coaching niet toereikend is en er moet worden doorverwezen naar een therapeut of psycholoog.

Het gebrek aan psychologische expertise is namelijk funest als het gaat om mensen met stress- en burnoutklachten die zich laten coachen. Hierover luidde de Nobco vorige zomer dan ook de noodklok. Doordat er nauwelijks toezicht is op coaches, komt het vaak voor dat velen in kwalitatief opzicht tekortschieten. Volgens de organisatie kan dat ernstige gevolgen hebben voor mensen met burn-out of stressklachten, die op dat moment erg kwetsbaar zijn.

Slechts tien procent van de coaches in Nederland is aangesloten bij een beroepsorganisatie. Oude Wolbers: ‘Dit komt met name doordat het geen beschermd beroep is. Iedereen kan een bordje met ‘coach’ op zijn deur timmeren. Vandaar het enorme grijze gebied.’

‘Een goede coach staat naast zijn coachee. Die pleegt op het juiste moment de juiste interventies en projecteert niet zijn eigen issues op de coachee,’ stelt Oude Wolbers. ‘Het probleem is namelijk dat veel coaches een rolmodel willen zijn voor hun cliënten; iemand die succesvol is en vertelt hoe het moet’.

Doula's

Een recent voorbeeld van problematiek rondom het ontbreken van expertise bij coaches zijn de zogenaamde doula’s. Dit zijn geboortecoaches die bevallende vrouwen zowel praktisch als emotioneel bijstaan. Doula’s zijn niet medisch opgeleid, maar gaan toch vaak buiten hun boekje en hebben een sterke stem in hoe de bevalling van hun cliënten hoort te verlopen.

Volgens rondvraag van het NRC en Nieuwsuur bij verloskundigen en gynaecologen kan de bemoeienis van de doula’s bij de medische kant van de bevalling tot problemen leiden. Zo gaan zij soms met verloskundigen in discussie over ingrepen als een keizersnede of gang naar het ziekenhuis.

Het probleem bij de doula’s is hetzelfde als bij sommige andere coaches; ze houden zich met grote zaken bezig zonder daarvoor de expertise te hebben. Het beroep is niet beschermd en zijn er niet of nauwelijks kwaliteitseisen waaraan hoeft te worden gehouden. De gemiddelde cursus tot geboortecoach bestaat slechts uit een aantal lesdagen en kent enkele stages. Volgens het NRC is er daarnaast ook een grote groep doula’s die vaak zonder enige vorm van opleiding het vak uitoefent.

Eigen verantwoordelijkheid

Zolang er nog geen adequate bescherming van het beroep coach is, zal de consument zelf de verantwoordelijkheid moeten nemen om een gekwalificeerde coach te vinden. Het tijdschrift Psychologie Magazine zette de website Coachfinder.nl op. Hier kan men een tal van coaches vinden die wel een geaccrediteerde opleiding hebben gevolgd en kwaliteit kunnen garanderen.

Volgens de hoofdredacteur van het blad, Sterre van Leer, is het belangrijkste bij het vinden van een goed coach dat hun werkwijze ‘evidence based’ is en gebaseerd op inzichten uit de wetenschap. Zo kan de consument verzekerd zijn van professionele begeleiding en krijgt hij waar voor zijn geld.

Praat mee

Heb jij goede of slechte ervaringen met coaches of wil je gewoon meepraten over dit onderwerp? Deel jouw verhaal op onze facebookpagina.