Alles voor de winst tijdens de Amerikaanse verkiezingen

Column Mirjam Sterk

Dinsdag 3 november zijn de Amerikaanse verkiezingen. Oud CDA-Kamerlid Mirjam Sterk, inmiddels woonachtig in de VS, ziet hoe de spanning oploopt.

Alles voor de winst tijdens de Amerikaanse verkiezingen

Het is hèt onderwerp van gesprek hier de laatste dagen voor de verkiezingen. Wie gaat de verkiezingen winnen? De spanning is voelbaar. In de binnenstad van Washington DC spijkeren werklui dikke houten platen voor de etalages. De tuinen staan overal vol met steunbetuiging aan Biden en een enkele dappere keer met steun voor Trump. Op de buurtapp zijn foto’s van bewakingsvideo te zien van een vrouw die een verkiezingsbord uit een tuin steelt. Anderen klagen op de app, dat het niet lukt om hun verkiezingsbiljet te e-mailen en verdenken daar Trump en de zijnen van.

Het wantrouwen is groot. En dat verbaast me niks. In zichzelf is het kiessysteem van Amerika in mijn ogen verre van democratisch. Er is ook een woord voor: voter suppresion. Voter suppression zit in de basis van het Amerikaanse kiesstelsel. De Founding Fathers beperkten het stemrecht al tot diegenen die bezit hadden en belasting betaalden: lees de witte man. Daar is in de loop der tijden weinig aan verbeterd. Voormalig president Obama beschreef Amerika als 'het enige land in de Westerse wereld dat het voor het volk moeilijker in plaats van makkelijker maakt om te gaan stemmen’.

Ook in deze verkiezingstijd is er een enorme strijd gaande tussen de Republikeinen en de Democraten om een gunstige uitslag. Vaak schuwen beide partijen daarbij juridische middelen niet om kiezers te verhinderen gebruik te kunnen maken van hun stemrecht. Gerrymandering, het zodanig indelen van kiesdistricten dat er een gunstige uitslag kan komen voor een specifieke kandidaat of partij is al langer verheven tot een kunst. Maar er zijn nog veel meer voorbeelden.

Ex-gevangenen

In Florida blokkeerde het Republikeins gedomineerde parlement het stemrecht van ex-gevangenen bijvoorbeeld, door als voorwaarde te stellen dat eventuele openstaande boetes moesten zijn betaald. Het potentieel van 774.000 extra stemgerechtigde burgers ging daarmee fors naar beneden. Dit kan een beslissend aantal zijn op 3 november: Donald Trump won in Florida in 2016 met zo’n 113.000 stemmen verschil. Mike Bloomberg, de miljardair en voormalig Democratische presidentskandidaat besloot daarop 17 miljoen dollar ter beschikking te stellen om openstaande boetes te betalen, in de hoop dat dit Democratische stemmen oplevert.

In Tennessee moeten mensen zich bij het stemmen legitimeren. De Republikeinse gouverneur stelde dat een lidmaatschapskaart van de NRA, de grootste lobbyorganisatie voor wapenbezit, wél en een studenten-ID niét geldt als legitimatie. 77% van de leden van de NRA is Republikein.

En in Texas besloot de gouverneur dat er slechts één stembus per county geplaatst mag worden. Gevolg is dat bijvoorbeeld in Harris county 4,7 miljoen mensen het moeten doen met een stembus. Daar zijn vooral arme mensen zonder auto, veelal Democratische stemmers, de dupe van. Juridisch getouwtrek heeft daar niets aan kunnen veranderen. Het zijn slechts een paar voorbeelden uit een dagelijkse reeks van steeds weer nieuwe zaken.

Fraude

Ondertussen voedt de president het wantrouwen tegen het democratische systeem waar hij kan. Hij roept zijn achterban op om op stembureaus te gaan waarnemen vanwege vermeende fraude. Begin deze week twitterde hij nog: Philly, YOU MUST HAVE POLLWATCHERS.

Eerder al zaaide hij opzettelijk verwarring over de geldigheid van stemmen per post. Het lijkt er op dat zijn uitspraak inderdaad effect heeft, maar vermoedelijk niet zoals Trump het bedoeld heeft. Veel mensen willen geen risico nemen dat hun stem ongeldig is en kiezen ervoor om in-person te stemmen. Bij verschillende stembureaus staan lange rijen van mensen die uren wachten totdat ze hun stem kunnen uitbrengen.

Ik houd mijn hart vast voor de uitkomst van 3 november, voor dit zo intens verdeelde land waar de verschillen tussen de have’s en havenots ongebreideld toenemen, waar de president al waarschuwde zich niet zomaar bij de uitslag neer te leggen. Soms lijkt het of ik in een bananenrepubliek woon. Maar dit is Amerika, volgens sommige Amerikanen de grootste en oudste democratie ter wereld. Amazing Grace…