Hoe krijgen we kinderen weer aan het lezen?

De Kinderboekenweek is in volle gang en daarom is lezen weer helemaal onder de aandacht. Door concurrentie van mobieltjes en internet is lezen niet meer zo aantrekkelijk. Hoe kunnen we jongeren weer aan het lezen krijgen?

Hoe krijgen we kinderen weer aan het lezen?

Lezen staat niet alleen vanwege de Kinderboekenweek in de aandacht, want uit internationaal onderzoek blijkt dat van alle Nederlandse vijftienjarigen een kwart niet goed kan lezen. En dat is een probleem. Wat als je een ingewikkelde brief krijgt van de gemeente of de Belastingdienst?

Maar er is meer, zegt Eveline Aendekerk. “Ik zeg het altijd zo: van lezen wordt je leuker, slimmer en gezonder.” Dat verzint ze niet zelf, benadrukt ze. “Dat blijkt uit allerlei onderzoeken. Je schoolprestaties worden beter en je hebt meer kans op de arbeidsmarkt. Mensen zijn lichamelijk gezonder, want ze kunnen informatie beter lezen en verwerken, ook als het om hun gezondheid gaat. Bovendien leidt het tot minder burn-outs. En lezen maakt empathisch en minder veroordelend. Het dwingt namelijk om de huid van een ander te kruipen.” Aendekerk is directeur van de Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB), een stichting die probeert lezen zoveel mogelijk onder de aandacht te brengen.

Begrijpend lezen

Lezen is niet alleen van praktisch nut, het is ook nog eens goed voor je ontwikkeling. In allerlei opzichten. Toch gaat het leesplezier de laatste jaren achteruit. En daarmee ook de leesvaardigheid. Volgens Arjen Lubach komt dat door het vak ‘begrijpend lezen’, zo vertelde hij in Zondag Met Lubach. Dat vak maakt lezen saai. In plaats van allerlei technieken en trucjes te leren terwijl je leest, moet je het gewoon doen. Lezen zorgt ervoor dat je het leuker vindt om te gaan lezen, redeneert hij.

Begrijpend lezen | Zondag met Lubach (S12)

Dat klinkt nog logisch, maar hoe kunnen we ervoor zorgen dat kinderen het ook daadwerkelijk gaan doen? Volgens schrijfster en filosoof Stine Jensen moeten we verder kijken dan ‘leuk’. Ze schreef in NRC: ‘Tijd voor het echte offensief dus, weg met al de ge-leuk.’ Ze pleitte voor de boekenstraf. Lezen is niet alleen maar leuk, het moet ook gewoon, het is een noodzaak. ‘Vraag kinderen in de klas wat een hakenkruis betekent, deel meteen boeken uit voor straf als ze het niet weten. Ze mogen geen scherm aanraken totdat het leesverslag af is.’ Oftewel: lichte dwang kan af en toe geen kwaad. Zo kunnen we in elk geval beginnen, denkt Jensen.

Weg met de zware literatuur

Aan de andere kant was daar schrijver Gawie Keyser. Hij vindt vooral dat we pubers niet moeten verplichten om ‘zware literatuur’ te lezen. Begin gewoon bij spannende boeken, bepleit hij in NRC. Dan komt de rest vanzelf. Daarom moeten er ook vertaalde Engelse boeken op de leeslijst komen. Zodat er genoeg spannends te kiezen valt, als opstap naar de zwaardere kost. Ook Aendekerk denkt dat leesplezier belangrijk is. “Het is een spiraal. Hoe beter je kunt lezen, hoe meer plezier je hebt, hoe beter je weer gaat lezen.”

Er was in afgelopen week in elk geval aandacht genoeg voor de Kinderboekenweek en alle positieve effecten die lezen heeft. Aendekerk is blij. “Er is altijd wel aandacht voor de Kinderboekenweek, maar je merkt wel dat het varieert van jaar tot jaar. Je moet ook een beetje geluk hebben, bijvoorbeeld met zo’n item van Lubach.” Het miljoenenpubliek is inderdaad bereikt, nu nog het resultaat. “We wachten met smart op de cijfers van de boekenverkoop. Ik ben heel benieuwd.”

Mochten die verkoopcijfers onverhoopt toch tegenvallen, dan is zo’n leesstraf misschien niet eens zo’n slecht idee.