Begrip voor de Trump-stemmers en anti-abortusactivisten

Column Mark de Jager

De Week van het Leven en de verkiezingen in de VS zijn voor Jonge Theoloog des Vaderlands Mark de Jager aanleiding voor een reflectie over kosmische strijd.

Begrip voor de Trump-stemmers en anti-abortusactivisten

Van 8-15 november is het de “Week van het Leven”. Diverse organisaties vragen aandacht voor het ongeboren leven en voeren actie tegen abortus. In Nederland is het debat over abortus vaak een gesprek in de marge. Boosheid over demonstraties bij abortusklinieken wordt breed gedeeld en we lopen voorop als het om internationale abortusdiplomatie gaat. De Week van het Leven probeert daar verandering in te brengen.

In Amerika ligt dat iets anders. Abortus is een belangrijk thema tijdens verkiezingen, en voor veel evangelicals een belangrijke reden om op de Republikeinen te stemmen.

Voor deze Trump-stemmers is het abortusdebat onderdeel van een groter theologisch wereldbeeld. Zij zien de verkiezingen als onderdeel van een ‘geestelijke strijd’. En om Trump-stemmers te begrijpen, is het goed om deze geestelijke-strijdtaal eens nader te bekijken.

Beelden van Jezus

In kerken worden Jezus’ dood en opstanding vaak uitgelegd in termen van een ‘offer’ of een ‘rechtszaak’. Jezus werd onschuldig veroordeeld. Hij stierf in onze plaats, en daarom worden wij vrijgesproken door God.

Dat is echter niet het enige beeld voor wat christenen geloven. En de laatste tijd zien we dat in veel kerken de rechtbank-taal wordt ingeruild voor strijd-taal. De wereldgeschiedenis wordt daarbij uitgelegd als een kosmische strijd tussen goed en kwaad. Jezus’ opstanding was de beslissende overwinning in die strijd; D-Day op een kosmische schaal. Als christenen leven we in de tijd na D-Day, en leveren we de laatste slagen voor de definitieve overwinning.

Amerikaanse evangelicals duiden de politieke ontwikkelingen in hun land als onderdeel van die kosmische strijd. De laatste stuiptrekkingen van het kwaad dat de wereld wil beheersen. Donald Trump wordt door God gebruikt om het kwaad te bestrijden. Het democratische kwaad, dat onder andere vóór abortus pleit.

Want verplaats je er eens in: als je een ongeboren kind écht als een volwaardig mens ziet. Dan is elke abortus een moord op een kind. Een moord die door de staat wordt goedgekeurd. En dan is het je heel veel waard om dat te voorkomen. Dan ga je met liefde protesteren bij abortusklinieken. Of stemmen op een man die alles bij elkaar liegt.

Geestelijke strijd in Nederland

Ik breek hier geen lans voor deze wereldbeschouwing, maar ik vraag om een beetje begrip voor de Trump-stemmers en de anti-abortusactivisten. In een tijd waarin we overal de pijnlijke gevolgen van polarisatie zien, is het belangrijkste tegengif om je uiterste best te doen te begrijpen wat een ander motiveert. Om te zien dat Amerikaanse evangelicals niet uit moreel kwaad handelen, maar dat ze motieven hebben, die verklaren waarom ze zoveel van Trump toleren. Het motief dat ongeboren leven, echt volwaardig leven is. En ook het motief dat er een strijd is waarin zij een verantwoordelijkheid dragen.

Een andere reden waarom het belangrijk is deze wereldbeelden te snappen, is omdat ze ook in Nederland steeds vaker voet aan de grond krijgen. Of het nou in kerken is, in de boreale speeches van Baudet, of in de taal waarmee Amnesty International haar pro-abortusstandpunt verantwoordt: de taal van het compromis wordt steeds vaker de taal van (kosmische) strijd. En waar je in strijdtermen denkt, kan geweld om de hoek liggen.

Als christen herken ik beelden van strijd in de Bijbel. Je kunt over Jezus’ werk in deze termen spreken. Maar ik geloof er geen snars van dat onze politieke keuzes vooraf geduid kunnen worden als veldslagen in zo’n strijd. Niets in mijn geloof duidt er op dat wij gevraagd worden om met geweld mee te strijden. Laten we zoeken naar begrip voor wat mensen motiveert én tegelijkertijd alert zijn wat de grenzen zijn van de beelden waarmee we de wereldgeschiedenis uitleggen.

[PS. Als je meer wil weten over de motivatie van Trump-stemmers, dan raad ik je van harte de EO Podcast “God’s President” van Robin de Wever aan. In deze podcastserie hoor je over het kosmisch-strijdverhaal uit de mond van de Trump-stemmers zelf én krijg je veel meer te horen over wat de evangelicals beweegt.]