Haw Pin! Waarom dialect troost biedt in coronatijd

Deel jouw favoriete uitspraak in jouw dialect

Het zal de Maastrichtenaren tijdens de eerste lockdown niet ontgaan zijn: overal in de stad verschenen Haw Pin-posters. Maastrichts dialect voor Houd Moed. In de Achterhoek werd het isolement van ouderen verzacht met een website met daarop streekverhalen in het regionale dialect. De streektaal als tegengif voor coronaleed. Maar hoe komt het eigenlijk dat we troost ervaren bij het horen van dialect?

Haw Pin! Waarom dialect troost biedt in coronatijd

Sarah Veenhof (31) is initiatiefneemster van de Maastrichtse Haw Pin-posters en heeft een grote liefde voor dialect. Sarah: "Ik geloof in de kracht van de ziel van het dialect. Dialect is vaak de taal uit je jeugd. Het horen en spreken ervan, geeft een gevoel van veiligheid en verbondenheid. En dat is juist wat we nu in coronatijd nodig hebben."

Haw Pin!

Sarah was werkzaam als ZZP-er in de creatieve business toen de coronacrisis uitbrak. Al haar opdrachten vielen vrijwel direct weg. Door het ontbreken van werk, ontstond er ruimte om vrijuit te creëren. 

Sarah: "In carnavalstijd hangen er altijd posters achter de ramen. Ik hou van carnaval en ontwierp een zelfde soort poster voor familie en bekenden met daarop de term 'Haw Pin'. Moed is wat iedereen in deze onzekere tijd wel kon gebruiken. Kennelijk raakte ik de juiste snaar, want uiteindelijk heb ik 700 posters verkocht. Daarna kwamen er ook t-shirts, ansichtkaarten en buttons. Uiteindelijk heb ik 4500 euro opgehaald. Hiermee heb ik een diner voor eenzame ouderen georganiseerd."

Dialect als troost

Niet alleen Sarah grijpt terug op haar streektaal in de onzekere coronatijd. Dialect wordt meer dan eens ingezet als troost of als hart onder de riem. Wanneer een coronapatiënt aan het overlijden is, zingt het verplegend personeel hem vanaf de gang het Limburgs volkslied toe. Een ontroerend gebaar dat door de zoon van de inmiddels overleden man vol dankbaarheid is gedeeld op social media.

 

Het zorgpersoneel van het Zuyderland Ziekenhuis zingt doodzieke coronapatiënt toe

 

Ook het initiatief Luusteren is bedoeld om troost te bieden in coronatijd. De website vol verhalen en gedichten in het Achterhoekse dialect is speciaal bedoeld voor ouderen en kwetsbaren die weinig of geen bezoek kunnen ontvangen.

De kracht van dialect

Jolien Makkinga

Hoe komt het dat juist nu mensen teruggrijpen op hun streektaal? Jolien Makkinga is verbonden aan het Meertens Instituut en aan de Universiteit van Maastricht. Ze doet promotieonderzoek naar het gebruik van dialect in verzorgingstehuizen.

Jolien: "Het gebruik van dialect heeft alles te maken met je thuisvoelen. Waar mensen uit de Randstad het hebben over "het Limburgs", hebben de Limburgers zelf het bijvoorbeeld over "het Maastrichts" of "het Meerssens". Hoewel deze twee plaatsen naast elkaar liggen, ervaren mensen dat er echt verschil zit in het taalgebruik en in de identiteit. 

Andersom zie je het ook gebeuren: voor een niet-Amsterdammer spreekt iemand 'Amsterdams'. Maar voor een Amsterdammer is een Jordanees weer een aparte subgroep. Ook dat heeft alles te maken met identiteit."

Geborgenheid en saamhorigheid

Het horen en spreken van dialect hangt dus samen met wie je bent en waar je vandaan komt. Jolien licht dit verder toe: "Taal wordt gelinkt aan normen en waarden en aan een manier van leven. Wanneer je hetzelfde spreekt, kan je meer met elkaar delen. Emoties druk je het makkelijkst uit in je moedertaal. Dat is toch de taal die je het beste spreekt.

Ook is het gebruik van dialect gelinkt aan een thuisgevoel. Het brengt geborgenheid en saamhorigheid met zich mee. Het succes van de Haw Pin-posters in Maastricht is dus ook goed te verklaren. Juist als je allemaal alleen thuis zit, is het mooi om door middel van die posters toch verbonden te zijn met mede-Maastrichtenaren. De boodschap die het met zich meedraagt is dat je er samen met je stadsgenoten doorheen komt."

Dialect in verval

Jolien Makkinga benadrukt het belang van dialect. "Kinderen wordt al van jongs af aan ontmoedigd om dialect te praten, waardoor ze het vaak afleren. Zonde, want het kan veel waardevols brengen, zoals saamhorigheid. Juist voor ouderen kan het een groot verschil maken. Als zorgpersoneel in verpleeghuizen en ziekenhuizen ze in de taal aanspreken die ze zo goed kennen, voelen ze zich zoveel meer thuis. En dat draagt echt bij aan hun welzijn."

De kracht van dialect gaat dus veel verder dan de folklore die het voor velen is. Het draagt op individueel niveau bij aan je eigen identiteit en op collectief niveau voor het versterken van de saamhorigheid. Het biedt troost en geeft een thuisgevoel. Wordt het niet eens tijd voor herwaardering van al het moois dat streektalen te bieden hebben?

Deel hier jouw favoriete uitdrukking in jouw dialect:

Vanaf donderdag 5 november 2020 toert Miet met 'De Klankkast' door Noord-Brabant en bezoekt Brabantse verzorgingstehuizen en Museum Tongerlohuys. Bewoners en bezoekers kunnen in de klankkast luisteren naar dialecten en talen uit de regio. Wat is jouw favoriete uitdrukking in jouw eigen streektaal?

Lees en kijk hier verder over dialect in Nederland

Luusteren

Gesproken verhalen en gedichten in het Achterhoeks dialect

Luister hier

Van boers en plat tot handig in gebruik DIALECT

Taalwetenschapper Ton Vallen uit Tilburg vindt het maar gek dat die belangstelling voor dialecten nauwelijks weerklank vindt in het onderwijs. Terwijl hij ervan overtuigd is dat de dialectsprekende kinderen veel baat hebben bij het gebruik van de streektaal in de klas.

Lees verder bij Trouw

Dealen met je dialect

Hoe is het om te dealen met een dialect op je werk?

Kijk verder bij NOS