Verhalen van passie in coronatijd

Het beeld van ouderen als een kwetsbare en eenzame bevolkingsgroep is door de coronacrisis alleen nog maar sterker geworden. Tellen zij eigenlijk nog wel mee? Geestelijk verzorger Jody van der Velde, werkzaam bij Kennemerhart in Haarlem, zag de huidige situatie als een kans om juist nu een stem te geven aan hen door verhalen van passie te verzamelen. Wat hebben deze ouderen ons te vertellen?

Verhalen van passie in coronatijd

Foto's Peter van Beek

Voor geestelijk verzorger Jody van der Velde-Van Garderen werden de gesprekken die zij voerde met ouderen in het verpleeghuis tijdens de lockdown van afgelopen voorjaar steeds zwaarder. “Veel wat de bewoners ‘zin’ gaf was niet meer mogelijk. Bezoek van familie, activiteiten en simpelweg naar buiten gaan zat er niet meer in.”

“Ik probeer op zoek te gaan naar krachtbronnen van zin en energie in de gesprekken die ik voer met ouderen.” Stelt de geestelijke verzorger. Ook in de huidige coronacisis wilde ze de inspirerende verhalen boven tafel krijgen, maar werd daar wel in belemmerd. “Daarom ben ik hen gaan vragen naar wat vroeger hun drijvende kracht was en hoe we dat weer naar boven konden krijgen.”

Passie door foto's

Van der Velde kwam op het idee toen zij in gesprek kwam met een bewoner van ruim negentig jaar. “Heel de dag zat hij in een rolstoel uit het raam te kijken. Hij had een jongere vrouw waar hij zich een last voor voelde. ‘Laat mij maar doodgaan’, zei hij tegen me. Maar toen we begonnen te praten over de Nijmeegse vierdaagse, waar hij altijd aan meedeed, begon hij te stralen.” Vanaf toen is Van der Velde op zoek gegaan naar een manier waarop ouderen weer in staat konden worden gesteld om hun passie ter herleven. Ze besloot deze verhalen vast te leggen door middel van fotoshoots met een professionele fotograaf.

“De verhalen die werden vastgelegd gaven nieuwe energie voor de mensen zelf. Ook liet het aan de buitenwereld zien dat deze mensen niet alleen beschermd moeten worden en kwetsbaar zijn, maar juist ook vol verhalen, passie en diepgang zitten”, stelt Van der Velde. “Zie de mens! Heel de mens. Deze ouderen zijn nog niet afgeschreven.”

Opleving

“Er komen veel positieve emoties los doordat zorgpersoneel en familie betrokken raken bij de verhalen van vroeger. Het is heel ontroerend om te zien. Zo gaan we terug naar belangrijke plaatsen uit het leven van de mensen.” Zo noemt de geestelijk verzorgster het verhaal van een vrouw met dementie die vroeger werd gefotografeerd voor haar werk. “Normaal gesproken loopt ze nogal verward rond op de afdeling. Maar na haar deelname straalde ze helemaal. Zorgpersoneel vertelde me zelfs dat ze weer gezonder en scherper overkwam, al was het maar voor even.”

Ondanks dat de mensen die meedoen aan het project niet meer zo vitaal zijn, stralen de foto’s dat nog wel uit. Hierover zegt Van der Velde: “Het doel is natuurlijk niet om de buitenwereld te laten zien hoe sterk deze mensen wel of niet zijn. Het gaat juist om de passie die in hen leeft te laten zien."

In het middelpunt staan

Zo was er een dame die mocht poseren op haar oude landje bij een jachthaven. “Nu gaat het helaas slecht met haar en loopt ze op haar laatste benen. Toch vertelde ze me dat, ondanks dat ze weinig geluk in haar leven heeft gekend, ze die dag van de fotoshoot enorm kon genieten doordat ze even in het middelpunt mocht staan.”
 
De foto’s zetten bij sommige ouderen het leven ook even in perspectief of geven een mogelijkheid om dankbaarheid te tonen aan datgene waarmee ze heel hun leven zich bezighielden. “Een vrouw die erg gehecht was aan het leven in en rondom haar kerkgemeente in Nieuw-Vennep, kreeg zo de kans om daar nog een foto te maken. Wat ik me niet realiseerde was dat het zo veel zou losmaken. Voor haar werd het meer dan een foto over haar passie, het was ook een mogelijkheid om dank te brengen en afscheid te nemen,” benadrukt Van der Velde.

Belang van luisteren

Maar waarom is dit project dan zo belangrijk? Hierover zegt de geestelijke verzorger: “Deze mensen zitten als het ware aan de rand van de samenleving. Hun mening wordt niet meer gevraagd en ze doen economisch niet meer mee.” Dat is volgens Van der Velde toch een gemiste kans. “Dat is misschien toch een kleine aanklacht van mij op de prestatiegerichte maatschappij.”

Welke les moeten we hier dan uit trekken en hoe moeten we om gaan met onze ouderen tijdens de huidige crisis? Van der Velde: “Bedenk eens als je op bezoek gaat niet ‘ik kom hier wat brengen’, maar ‘wat kan ik leren van wat deze mensen te bieden hebben?"